şeyh hamdullah

islam yazı sanatını zirveye taşıyan hattat olarak tanınır.

amasya’da doğmuştur. dini ilimleri ve edebi bilgileri devrinin meşhur alimi hatip kasım efendi’den tahsil etmiş, ileri seviyede arapça öğrenmiştir. hayrettin halil çelebi hocalığında yazı eğitimini tamamlamış, asıl gelişmesini yakut el-mustasımi ve abdullah sayrafi’nin yazıları üzerinde yaptığı uzun çalışmalar sonucunda elde etmiştir.
ortaya koyduğu yazılardaki kendine has üslûbu ile “kıbletül küttab” yani ''katiplerin kıblesi'' diye anılmıştır. yazı onun elinde o derece gelişip güzelleşmiştir ki zamanındaki ve daha sonraki hattatlar ona benzemeye çalışmışlarsa da sanatına yaklaşabilen çok az olmuştur. padşah ii. bayezid, şehzadeliği ve amasya valiliği sırasında onunla yakından ilgilenmiş, hatta onun yazı hokkasını tutarak üstada hizmette bulunmuştur.

1481'de fatih sultan mehmet'in vefatı üzerine tahta davet edilen padişah, amasya’dan ayrılırken hocası şeyh hamdullah’ı istanbul’a davet etmiştir. şeyh hamdullah bu davete bir müddet sonra yanıt vererek istanbul’a gitmiş, memleketten arkadaşı hattat cemaleddin amasi’nin evine misafir olmuştur. padişah bunu duyunca muhabbetinden faydalanmak, ona yakın olmak ve sohbetinde bulunmak için sarayın harem dairesi civarında oda tahsis etmiştir. daha sonra şeyh hamdullah, saraya katip ve saray hüddamlığına muallim tâyin edilmiştir.

hattatların piri şeyh hamdullah, “şeyh” unvânını ok atıcılığından almıştır. ok ve yay yapmakta da epey meşhur olan şeyh hamdullah iyi bir ok atıcısı olduğunu, 1100 adımlık atışıyla göstermiştir. pehlivanlar arasında ok atış rekoru kırarak menzil sahibi üstat olmuştur. bu başarıları sebebiyle padişah ii. bayezid tarafından okmeydanı atıcılar tekkesi şeyhliği’ne tayin edilmiştir. bu değerli zat aynı zamanda iyi bir terzidir. öyle ki diktiği kaftanların dikiş yerlerini bulmakta zorluk çekilirmiş.

ii. bayezid’in vefatından sonra oğlu yavuz sultan selim zamanında sekiz yıl tamamen inzivaya çekilmiş. hem talebe yetiştirmiş, hem de manevi terbiyesine girmiş müritlerini irşat ederek günlerini geçirmiş. kanuni sultan süleyman’ın tahta çıkması ile tekrar padişahın teveccühüne mazhar olmuştur. 1526 yılında istanbul’da vefat eden şeyh hamdullah’ın mezarı karacaahmet’tedir.

şeyh hamdullah doksanı aşan yaşı ile hayata veda ettiği zaman, geride 30 mushâf-ı şerif, 50 en’am-ı şerif ve cüz, 121 mûrakka ve kıt’a, 8 ilmi eser, 6 dua mecmuası bırakmıştır. ilim ve sanat dünyamıza bilhassa altı nevi yazıda eserler vermiştir. 47 adet mushaf-ı şerif, meşarik ve mesahib-i şerif, bine ulaşan enam, kehf, nebe sureleri, tomar kıt’a ve murakka yazmıştır. mimaride tezyini bir unsur olan celi yazılarla pek az meşgul olmakla beraber bilinen celi yazıları istanbul’un firûz ağa camii, davut paşa camii, bayezid camii kitabeleri ile edirne bayezid camii kitabeleri onun eseridir.
devamını gör...
ogüne dek süre gelen hat ekolü yakut-u mutassım ın üslubunu üslubuyla yerlebir etmiştir, okçuluğu ilede meşhurdur,kıbletül küttab diyede anılır. onun zamanındaki ve sonraki hattatlar için ulaşılmaya çalışılan noktadır hattatların ve okçuların piridir. ölümüne müstakimzade, ebced hesabiyla hicri 926 senesine denk gelen şu tarihi düsmüştür.

şeyh hamdullah olub küttaba kıble pir-i hattat
rıhletinde dil dedi tarihini dayf-i ilah
devamını gör...
beyazıt camiindeki kapı üstü yazılarının hattatı.
devamını gör...
osmanlı hat ekolünün kurucusu, hattatların kıblesi ve kutbu, okçuların şŸeyhi ünvanlarıyla tanınan amasya'lı büyük hat üstadı.
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.