çad

afrika kıtasının merkezi konumundaji çad islam'ın çok erken dönemde yayıldığı ülkelerden biridir. tarihi kanim-bornu, bagirmi ve veday sultanlıklarının idaresinde kalan ülke 19. yüzyılın sonların doğru fransız sömürge ordularının işgalina maruz kalmıştır. bu arada komşusu sudan'ı 1882'de işgal etmeye başlayan ingiliz sömürge ordusunun şerrinden kaçan rabih b. fazlullah tarafından sırasıyla bagirmi, veday ve bornu sultanlıkları ele geçirilerek çad gölü havzası 20 yıl sömürgecilerin istilasından korunmuştur. ancak rabih'in 1900 yılı nisan ayında fransız orduları tarafından öldürülmesiyle bölge yavaş yavaş işgal edilmeye başlandı. bu arada osmanlı devleti fransız yayılmasını engellemek için trablusgarp vilayetine bağlı fizan sancağı'nın güneyine doğru askeri seferler düzenlemeye başladı. bunların neticesinde bugünkü çad devleti'nin kuzeyindeki tibuların yaşadığı tibesti bölgesinin merkezi barday'a, tibu reşade adıyla bir kaza kuruldu. buraya ''may'' denen yerli idareci ve fizan sancağı kaymakamı tayin edildi. güneyden gelen fransız yayılmacılığını önlemek üzere gönderilen yaklaşık 150 kişilik osmanlı askeri bilrliği çad gölü havzasına kadar indi ve önce borku'da, ardından ayn galaka bölgesinde iki yeni kaza kurma girişiminde bulundu. ancak 1911 yılında italyanlar trablusgarp'a saldırmış, 1912 yılında da osmanlı devleti'yle oşi anltlaşması'nı imzalayarak mağlup oldukları savaşta galip konuma gelmişlerdi. osmanlı'nın afrika kıtasında kalan bu son vilayeti yaşanan olumsuz gelişmeler üzerine fransızlar tarafından işgal edildi. böylece çad'ı fransız sömürgeciliğine karşı muhafaza etmekte olan osmanlı birliği de 1913 yılında buralardan çekilmek zorunda kaldı.

yıllarca süren fransız sömürgecilik döneminin sonrasında bağımsızlığını kazanan çad, bu defa libya ile tibesti bölgesinin paylaşımı yüzünden gerginlik yaşadı. yıllarca süren iç savaş ve bitmek bilmeyen kaos, çad'ın sancılı sömürgecilik döneminin miraslarındandır. günümüzde sudan'la sıkıntılı günler yaşamakta olan ülkede, sudan'ın darfur bölgesinden göç eden yüz binlerce mülteci barınmaktadır. 13 nisan 2006'da çad'da rejime karşı başlatılan isyan nedeniyle pek çok çad'lı, sudan'a iltica etmiştir. çeşitli etnik grupları barındıran ülkede siyasi istikrar tam olarak sağlanamamaktadır. eski bir fransız sömürgesi olan çad'da fransız etkisi hala görülmektedir. muhalif grupların devlet başkanı idris debi'ye karşı başlattıkları ve başkent njamena'nın kapısına kadar dayanan başkaldırıları, fransız ordusundan gönderilen 1200 kişilik birliğin devlet güçlerine desteğiyle durdurulabilmiştir. halihazırda idris debi'nin iktidarını korumuş görünmesine karşın ülkenin büyük bir kısmının muhaliflerin elinde olduğu iddia edilmektedir.

ülke ekonomisi tarıma dayalıdır. ülkede önemli miktarda darı yetiştirilir. fıstık, hurma ve pirinç önemli ürünler arasındadır. pamuk ihracatın %80'ini, fıstık ise geri kalanını teşkil eder. hayvancılık çöl ve stepte en önemli faaliyettir. ülkenin en çok ticaret yaptığı ülke fransa'dır. önemli ithalat malları motorlu araçlar, makine ve petrol ürünleridir. çad aynı zamanda dünyanın en bol ve en çok çeşitlki kelebeklerine sahip ülke olarak tanınmaktadır. bunun için yabancı ülkeler çad'a ''turizm gelirini kelebek kanatları ile kazanan ülke'' adını vermişlerdir.
devamını gör...
afrika kıtasının merkezi konumundaki islam ın çok erken dönemde yayıldığı ülkedelerden biridir. tarihi kanim-bornu, bagirmi ve veday sultanlıklarının idaresinde kalan ülke 19. yüzyılın sonlarına doğru fransız sömürge ordularının işgaline maruz kalmıştır.

yıllarca süren fransız sömürgecilik döneminin sonrasında bağımsızlığını kazanan çad, bu defa libya ile tibesti bölgesinin paylaşımı yüzünden gerginlik yaşadı. yıllarca süren iç savaş ve bitmek bilmeyen kaos, çad ın sancılı sömürgecilik döneminin miraslarındandır.

ülke ekonomisi tarıma dayalıdır. ülkede önemli miktarda darı yetiştirilir. fıstık, hurma ve pirinç önemli ürünler arasındadır. çad aynı zamanda dünyanın en bol ve en çok çeşitli kelebeklerine sahip ülke olarak tanınmaktadır. bunun için yabancı ülkeler çad a ''turizm gelirini kelebek kanatları ile kazanan ülke'' adını vermişlerdir.
devamını gör...
--- alıntı ---

Nüfusun etnik dağılımı: Müslümanlar (Arap, Toubou, Hadjerai, Fulbe, Kotoko, Kanembou, Baguirmi, Boulala, Zaghawa ve Maba);

Müslüman olmayanlar (Sara, Ngambaye, Mbaye, Goulaye, Moundang, Moussei, Massa); yerli olmayanlar 150,000 (1,000 Fransız) Din: Müslüman %55, Hıristiyan %35, animizm %7 diğer inançlar %3

Diller: Fransızca (resmi), Arapça (resmi), Sara ve Sango (kuzeyde), 100 den fazla dil ve lehçe kullanılmaktadır.

--- alıntı ---


devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.