akıl

1 /
etimolojisi ilginç bir kelime. Bir hayvanın ipinin çayır zemine demir kazık vasıtasıyla bağlandığını düşünün. İşte arapçada o çayırla hayvan arasındaki ipin adıdır akıl.

Bu hayvan, ipin yani aklın müsaade ettiği kadar ot yiyebilir. Aynı zamanda hayvancağız uçsuz bucaksız çayırların kokusunu da alır. Hayvanın o uçsuz bucaksız cayırlara kavuşması için ipinden (aklından) kurtulması lazımdır. Yeteneği varsa kurtulur. Kendi iradesiyle kurtulanlara biz veli diyoruz, ipin iradesiz, kendiliğinden kopmasıyla kurtulanlara ise deli diyoruz. İşte “deli ile veli”nin arasındaki ince çizgi.
“ ve akıl, insanın ağrısı...
Kullanırsa; gücü, kuvveti...
Kullanmazsa; bahanesizliği...”

Mehmet Deveci

Kim ister ki; dinmeyen bir ağrı gibi kalsın aklı ve kim söz konusu aklı olduğunda bahanesizliğin ardına sığınır?. Mesele akılsa, herkes güçlü olduğunu söyler ya.. neredeyse herkes.. ve güç, gücü olmayanları yıpratır..
sadece bir imkandır. kullanılıp eyleme dönüştürülmediği sürece potansiyel bir çöptür.

kur'an' da "akıl" tek başına hiç bir yerde geçmez. akılla ilgili her kullanım tefe'üül" babındadır. "tezekkür" , tefekkür" , tedebbür" gibi yani. salt akıl değil akıl etmek , fikir etmek , zikir etmek gibi aklın eyleme dönüştürülmesi. harekete geçmeyen akıl islam dininin konusu olmamıştır.
fiziğin ötesinde bir güçtür. bu yüzden fiziğe hükmedebilmektedir. insan aklıyla maddeyi kırka bölebilir ve bu kırk parçayla yeni bir varlık üretebilir. insanın allah'ın halifesi olmasının bir getirisi bu.
Üstadımız aklı pusulaya benzetir. Akıl kabenin yönünü gösteren pusula gibidir. Kıbleyi pusulanla tayin edersin. Ama kabeye vardığın vakit artık pusulaya işin olmaz. Hele kabenin içine girersen her yön kıbledir sana.

Ne yöne dönersen Allahın vechi oradadır. Bakara 115
git (as) peygamberin, kızıldeniz'i ikiye yarıp, içinden geçmesi ve firavun'dan kurtulmasını anlamaya yetmeyecek olan güçtür. zaten aklı verende kızıldeniz'i ikiye ayıran yaradandır. şifreyi verseydi dünyanın imtihan olmasının ne anlamış kalırdı dimi. islam dini akıl dini değildir diyebiliriz herhalde bu mücizelerden yola çıkarsak. ammavelakin, islam dini aklı olanlara farzdır bunuda biliyoruz. yani yaradan diyor ki, sana verdiğim akılla bana ibadet et, aklının ermediği şeylere karışma diyor. ne mutlu iman edenlere. ateistler düşünsün.
Allah'ın kuranda apaçık "kullanın" dediği nimet. ama biz kuranın anlamından çok onu kaç kez anlamadan okuduğumuzla, yani sayıyla, yani şekille ilgileniyoruz.
bugün nihat hatipoğlu da programında peygamberimizin dua ederken kollarını ne kadar kaldırdığını anlatıyordu. koltuk altları görünüyormuş. vay arkadaş ne kadar şekilci olduk. bakın ne dua ettiğini değil dua ederken kollarını ne kadar kaldırdığını anlatıyor. yazık.
kuranda akıl ile ilgili ayetleri araştıralım. belki iman ederiz.
"ey iman edenler, iman edin"