Bir kokunun seni bir ana götürmesi

1 /
ilkokul öğretmenimin parfümü. kendisi erzurumlu, 50+ yaşlarında bi hanımdı. gerçekten hala öyle öğretmenler var mı bilmiyorum müthiş bir güven verirdi. çünkü çok anadoluydu ve aynı zamanda aydın bi insandı. eşi de öğretmendi. tam bu memleketin yapıştırıcı birleştirici harcı olan insanlar. onun parfümüne bi defa rastlamıştım da direkt o çocuk halim, o güven duygusu ve saflık gelmişti içime resmen. sanki burunda ikinci bir hafıza var da tetikleyince ordan bırakıyor gibi hisleri.
arko krem sürdüm ellerime. rahmetli anneannemin dizine yatmışım gibi bir huzur var içimde. onun odasında olup bu kokuyu duymak sızlattı içimi, kaçtım. Şimdi o odanın yakınına gitmeden nasıl kendi odama ulaşacağımı düşünüyorum.
hoş, özlenen yahut ızdırap olanlara yapılan yolculuk. ben içten içe güzel anılarımı çoğaltmamaya çalışsam da, başarılı olamadığımı ve özellikle yurt dışı anılarımın hep güzellerine gittiğimi fark ediyorum. gittiğim iki ülkeye göre kimi zaman kimi mekanlarda hissettiğim kokularla başlar bu yolculuk. etrafıma çoğu zaman bir defa daha baktığımı fark ederim. nerede olduğumu tam anlamıyla kestirmeye gayret eder ve postürümü toparlamaya çalışırım. çünkü sanki bir zaman makinesinde gibi, o anlara geri dönme isteği yanar tutuşur. güzel anı biriktirmemek kısmını açmam gerekirse; güzel anılar sürekli bir mıknatıs gibi olay mahalline çekmeye devam edip duruyor ve her şeyi bırakıp gitme hissi uyandırsa da, başaramayınca hayal kırıklığı beraberinde yıkıntı da getiriyor. bir şeyleri yarım bırakmanın verdiği acı ve ızdırap gerçekten bir kokuyla başlıyor. film şeridi akıp gidiyor.
Hafıza ve kokunun doğrudan ilişkisi hasebiyledir. Kokuyla ilgili uyarıcılar beyindeki diğer uyarıcaların toplandığı merkez olan talamusa uğramadan doğrudan koku soğanı adı verilen ve beynin hafıza merkezi hipokampusun yanında yer alan bölgeye iletilir. Koku da diğer uyarıcılar gibi bir imge olsa da görme, dokunma gibi veri girdilerinin aksine talamusa uğramadığı için kokuyu isimlendirmek, kısaca dil ile ifade etmek zordur. Fakat daha fazla işlem gören diğer verilerin aksine bu duyu ile ilişkili anıyı daha canlı bir biçimde yaşayabiliriz. Beynin neden uyarıcıları bilince imge halinde getirdiği ise hâlâ muamma.
Herkes romantik anılardan bahsetmiş. Fakat ben tam tersini anlatacağım.

Dişçi koltuğunda oturuyorum. Dişime dolgu yapılacak. Doktor dişimi oyuyor. Bilenler bilir bir koku çıkar bu işlem esnasında. Ya kokuyu alır almaz teee yıllar yıllar önce rahmetlik halanenem (çok yaşlı olduğu için nene de derdim) her kurban bayramında kurban edilen koyunun kellesini ateşte güderdi, o kokunun aynısını aldım. Biz gütmek kelimesini kullanırız. Yani kellenin tüylerinden arındırma işlemi. Direkt bu anım aklıma geldi. Ürpermiştim. Allah rahmet eylesin halaneneme.