çavdar

1 /
[lat.] Secale cereale

neolitik devrim'le anadolu ve mezopotamya'da ilk ekilen fakat ıslah yetersizliğinden dolayı istenilen rekolteyi vermediğinden bu topraklarda ortalama bir milenyum tercih edilmeyen, iklimsel olarak avrupa ve rusya kırsalına olan adaptasyonu daha yüksek olduğundan bu bölgelerdeki popülasyona doğrudan etki sağlayan, kışları -30 santigrat dereceye bile toleranslı, sonbaharda ekilip ertesi yıl yaz başlarında biçilen buğdaygiller familyasının saygıdeğer üyesi.

Buğday, arpa, mısır ve pirinç tarımına elverişli olmayan en verimsiz topraklarda bile öbür tahıllardan daha iyi ürün verir. Tahıllara büyük zarar veren külleme ve pas hastalıkları ile zararlı böceklerden de pek fazla etkilenmeyen çavdarın en önemli zararlısı çavdar mahmuzu hastalığına yol açan bir asklımantardır fakat npk'yle antifungal rasyonu solüsyon halinde çimlenme zamanından sonra verilirse bu hastalık da önlenmiş olur.

Genellikle 1-2 metre yüksekliğe ulaşan çavdarın görünümü arpaya çok benzer. Taneleri buğdaya göre daha ince uzun, kavuzları daha dar, kılçıkları da oldukça kısadır. Daha çok ekmeklik un ve hayvan yemi olarak değerlendirilen çavdarın bileşiminde karbonhidrat, protein, potasyum ve B vitamini bulunur.

Çavdar unundan yapılan ekmek de buğday ekmeği gibi hafif olur. Buğday ve çavdar ununda bulunan protein karışımları * hamurun kabararak esnek ve yumuşak olmasını sağlar. Bu yüzden, başka tahılların unundan ekmek yapılırken hamura buğday ya da çavdar unu katılması gerekir.

Dünya genelinde, besin olarak kullanılan çavdar miktarı bu amaçla kullanılan buğdayın yarısı kadardır. Besin değeri yüksek olan çavdar başka tahıllarla karıştırılarak hayvanlara da yedirilir. Dünyanın çeşitli yörelerinde çavdardan viski, cin, votka gibi alkollü içkiler ve kvas denen Rus birası yapılır. İnce uzun, esnek ve sağlam olan çavdar sapları da çatı kaplaması, şilte dolgusu, örme şapka, kâğıt ve mukavva yapımında kullanılır.
buğdaygiller familyasından bir tahıl git ğuğa en dayanıklı tahıl olan çavdar yüksek yerleri, kumlu ve gevşek toprakları sever.genellikle 1-2 metre yüksekliğe ulaşan çavdarın görünümü arpaya çok benzer. taneleri buğdaya göre daha ince uzun, kavuzları daha dar, kılçıkları da oldukça kısadır.

ayrıca selenium, magnezyum, mangenez ve fosfor açısından da zenginmiş...