heterodoksi

1 /
"Kabul edilmiş resmi dinin(ortodoksinin), inancın dışında olan din ve inanç", Grekçe heterodoxos kelimesinden gelir.

kimileri tarafından 'dini sapkınlık' anlamındaki heretiklik (heresy- hérésie) ile eş anlamlı olarak kullanılsa da, bu kullanım yanlıştır. Heterodoksi daha farklı bir gerçekliği, "Dairenin dışında kalanları" ifade eder. Örneğin Sünnilik İran'da heterodoksiyi, On İki İmam Şiiliği ise Ortodoksiyi temsil etmektedir.

Heterodoksi genellikle merkezin baskısına karşı çevrede oluşan sosyal bir tepkidir. Ancak Türk tarihinde heterodoks İslam, teolojik bir ihtilaf/tartışma olmadan, yarı-göçer Türk topluluklarının sözlü kültüre dayalı İslam öncesi dini geleneklerini(şamanizm, tabiat kültleri vs.) İslam'la harmanlamasıyla ortaya çıkmıştır. Bu nedenle mitolojik ögeler barındırır, mehdicidir ve mistiktir.

(bkz: Ahmet Yaşar Ocak)
(bkz: Fuat Köprülü)
dinler ve dinsel öğretiler için kullanılan bir terim ama felsefe ve ekonomi terminolojisinde de yeri var.

dinsel olarak anlamı, dini otorite tarafından sahiplenilen ve topluma dikte edilen, kabul edilmiş resmi din anlayışına, yani ortodoksiye karşı olan, doğal olarak da onlar tarafından dışlanıp, lanetlenen, sapkın olarak değerlendirilen biçimdir.