jules verne

1 /
Güzelim kitapları bizim yetersiz çevirmenler ve bencil yayınevleri yüzünden saçma sapan şekilde basılarak yok edilen yazar. Bizim yayınevleri gençlere itelemek için bütün eserleri 79 sayfa basıyor.
jules verne ile tanışmam, karadeniz'in dağlarında yer alan köyümde geçirdiğim bir yaz tatiline denk gelir. o yaz tatilinden önce de, jules verne'i ismen bilirdim. ama çizgi filmlerde gördüğüm Phileas Fogg, kaptan nemo ve nautilus'un onun evlatları olduğunu bilmezdim.

ilkokul dördüncü sınıf öncesi yaz tatili için gittiğim köyümde, günler her gelişimde olduğu gibi, sıkıcı ve yorucu geçiyordu. şehirde çocuk, ama köyde omuzlarına sorumluluk, ayaklarına, kollarına iş yüklenmiş bir büyüktüm. okula giderken bile kalkmadığım kadar erken kalkıyor, ahırdan 15 büyük baş hayvanı, 2 atı çıkarıp otlağa götürüyordum. hayvanlar otlarken, ekinlik dediğimiz tarlamıza gidip, dikliğinden ötürü traktörün giremediği o tarlada orak ve tırpan yardımıyla biçilen buğdaylardan yapılan demetleri sırtlayıp, harman yerine taşıyordum. ekin işi bittikten sonra, fındık başlıyor; bu sefer hayvanlarla olan mesaime ek olarak, ekinin yerini fındık alıyordu. tepelerden bayırlardan kah sırtımda sepetle, kah semer vurduğum atlarla "sergen"e fındık taşıyordum.

işte yine bir sabah erkenden uyanmış, kara kara günün nasıl biteceğini düşünürken, kahvaltı yapmakta olduğum yer sofrasındaki kaynar su dolu demlik bacağıma dökülüverdi. böyle bir acı hayatta bir iki kez yaşanabilir. köy ve ulaşım şartlarından ötürü, elbette hastaneye gidemedik. köy usulü tedavilerle, bir yatağa yatırıldık. elektrik denen mucize, köye bu yılın sonunda gelecekti. yatakta geçecek zamanı değerlendirecek bir şey gerekiyordu. ablam yaprakları ufalanmaya yüz tutmuş, dış kapağı olmayan bir kitabı getirip baş ucuma bıraktı. kitaplarla aram her zaman iyi olmuştu. iç kapakta yazan jules verne, iki yıl okul tatili'ydi.

iki yıl okul tatili kitabının adını biliyordum. çalışma kitaplarımızın arkasında, okuma kitabı olarak tavsiye ediliyordu. adı her zaman, çocuk dünyamda renkli hayaller kurmama sebep olmuştu, ama almamıştım. yatakta geçen o iki hafta boyunca, defalarca okudum bu kitabı ve verne sevgisi de böylece doğmuş oldu. köyden ayrılırken kitabı da yanıma aldığımı sanıyordum, ama ya yüklerin arasında kayboldu ya köydeki evde... sonraki gidişlerimde, o kitabı bir daha hiç görmedim.

aradan yıllar geçse bile, jules verne'in en sevdiğim, samimi bulduğum kitabı bu oldu. adıyla da, içeriğiyle de beni etkiledi. jules verne külliyatı içinde, bende aynı etkiyi, daha ileri yaşlarımda yaratan eser ise dünyanın ucundaki fener olmuştur.
bilim kurgu ve fantastik eser tutkusunu kalbime yerleştiren yazar.

uzun zaman önce çok çok uzak bir galakside o eğitim öğretim yılının o ara tatilinde tanıştım kitaplarıyla...
ithaki yayınları'nın çıkardığı jules verne külliyatını herkese tavsiye ederim. set içinde, macellanya ve cenup yıldızı gibi kitaplar eksik olsa da, 46 kitaplık set, her kitapseverin evinde bulundurması gereken türden.

ithaki sıralamasına göre yazalım:

1- doktor ox'un deneyi
2- madenin esrarı
3- dünyadan aya
4- karpatlar şatosu
5- ayın çevresinde seyehat
6- dünyanın merkezine seyahat
7- kaptan grant'ın çocukları 1
8- dünyanın ucundaki fener
9 - kaptan grant'ın çocukları 2
10- altın volkanı
11- wilhelm storitz'in sırrı
12- kaptan grant'ın çocukları 3
13- balonla beş hafta
14- zacharius usta ve olağanüstü öyküler
15- inatçı keraban 1
16- inatçı keraban 2
17- denizler altında yirmi bin fersah 1
18- ne altı var ne üstü
19- denizler altında yirmi bin fersah 2
20- mişel strogof
21- fatih robur
22- dünyanın hakimi
23- Edom Frrit Flakk Humbug
24- begümün 500 milyonu
25- yüzen şehir
26- kaptan hatteras'ın maceraları 1
27- kaptan hatteras'ın maceraları 2
28- iki yıl okul tatili
29- bayan branican
30- esrarlı ada 1
31- esrarlı ada 2
32 80 günde devri alem
33 livonya'da bir dram
34- clovis dardentor
35- chancellor
36- bayrağa karşı
37- buzların sfenksi 1
38- buzların sfenksi 2
39- jangada
40- kürkler ülkesi 1
41- kürkler ülkesi 2
42- üç rus ve üç ingiliz'in güney afrika serüvenleri
43- piyango bileti
44- çin'de bir çinli'nin başına gelenler
45- on beş yaşında bir kaptan 1
46- on beş yaşında bir kaptan 2
insanlığın bilincini açmada, yeni ufuklar peşinde koşmada yaptığı katkıyı kelimelerle ifade edemesem de, eksik olduğu konuları da belirtmek gerekir.

öğrenciliği döneminde, kütüphane kütüphane gezip, bilimin her alanında, dönem şartları, arzı, çerçevesinde okumadığı kitap bırakmayan verne, müslüman, doğu ve afrika toplumlarına karşı önyargılı olmuştur. buna pasifik halklarını da ekleyebiliriz. bu önyargının dışında, her konuda bilgi sahibi olan verne'in özellikle hıristiyanlık dışındaki inançlarla ilgili olarak, pek bir "bilgisiz" olduğunu da söyleyebiliriz. bu konularda okumayı, öğrenmeyi tercih etmemiştir. belki vakti olmamıştır.

bir örnekle geçeyim, yazıyı sündürmeyeyim. yazarın içinde müslümanlar olan bir iki romanında, islam inancıyla ilgili, değindiğim bilgi noksanları da göze çarpar. mesela yazarın sahip olduğu bilgiye göre, islam toplumu, peygamberinin mezarının yerle gök arasında asılı durduğuna inanmaktadır. belli ki, bu o dönem avrupasında, islam inancı hakkında sahip olunan genel-geçer bir kanıdır. yazar da bu "bilgi"yi, hiç araştırmaya gerek olmaksızın, kitaplarında bir kaç kez zikretmekte bir beis görmemiştir.
çocukluktan çıkmama, hayal gücümün sadece olup bitenler etrafında dolaşmasına engel olan adam.
onun yüzünden hâlâ kafa bulunan fikirlerim var benim yetişkinler dünyasında. *
eserleri

--- alıntı ---

doktor ox’un deneyi
madenin esrarı
dünyadan aya
karpatlar şatosu
ayın çevresinde seyahat
dünyanın merkezine seyahat
kaptan grant’ın çocukları
dünyanın ucundaki fener
altın volkanı
wilhelm storitz’in sırrı
kaptan grant’in çocukları
balonla beş hafta
zacharius usta ve olağanüstü öyküler
inatçı keraban
denizler altında yirmi bin fersah
ne altı var ne üstü
mişel strogof
fatih robur
dünyanın hakimi
edom frrit flakk humburg
begümün 500 milyonu
yüzen şehir
kaptan hatteras’ın maceraları
iki yıl okul tatili
bayan branican
esrarlı ada
80 günde devri alem
livonya’da bir dram
clovis dardentor
chancellor
bayrağa karşı
buzların sfenksi
jangada
kürkler ülkesi
üç rus ve üç ingiliz’in güney afrika serüvenleri
piyango bileti
çin’de bir çinli’nin başına gelenler
on beş yaşında bir kaptan
meteor avı
kip kardeşler
macellanya
gezgin canbazlar
deniz yılanı
bir gazetecinin yolculuk notları
tuna kılavuzu
yeşil işın
denizde bulunan çocuk
kahraman fenerciler
roma kuşatması
iskoçya seyahati
robensonlar okulu
ablukadan geçiş
bounty asileri
antillere seyahat
yirminci yüzyılda paris
mihracenin mirası
budanın intikamı
güneye karşı kuzey
fransa yolu

--- alıntı ---