terakkiperver cumhuriyet fırkası

1 /
Türkiye cumhuriyeti tarihinin tek gerçek muhalefet partisidir. Başarılı mıdır, bunu bilemeyiz zira siyasi yaşamı pek uzun değildir ancak görüşleri ve kadrosu çerçevesinde bakılınca şu anda ülkemizin ihtiyaç duyduğu bir yapı bu. Muazzam adamlar, muazzam fikirler, işte dirayet, işte feraset... Keşke bizim olsa...
Mustafa Kemal'in silah arkadaşları: Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Refet Bele Terakkiperver (İlerici) Parti'yi kuruyor. "Kemalistim" diyenler üç tanesinin adını bile bilmez, isterseniz deneyin. Mustafa Kemal 6 ay tahammül ediyor partiye. İstiklal mahkemelerinde yargılatıyor arkadaşlarını ve astırmak istiyor; ama orduda bu paşalara bağlı olanların isyanından çekiniyor.

Subaylar homurdandığı için idam kararı vermekten çekiniyor mahkeme cellatları. Sürgün ve hapis cezaları veriliyor sadece; ama bu parti mensubu 6 vekil, ipte sallanmaktan kurtulamıyor. 6 vekil kardeşler, yıl 1925 ve Saltanat kalkmış Cumhuriyet kurulmuş. 1930'da Serbest Fırka Mustafa Kemal'in kontrolünde 3. parti olarak, muhalefeti kontrol altında tutmak için kuruluyor.

Kurucuları: Mustafa Kemal, Sağır İsmet ve Fethi Okyar. Fethi ilk mitingi İzmir'de yapacak. Mustafa Kemal, Fethi'ye: "Dikkatli ol. Halk bana muhalif görünüyorsun diye zarar vermesin." diye uyarıyor. Fethi de: "Ederim paşam." dedikten sonra İzmir'e yola çıkıyor. İzmir'de vapur daha iskeleye yanaşmadan sandallarla karşılıyor halk. Vapurdan inişte muazzam bir insan kalabalığı. Protesto değil sevgi gösterisi. İnsanlar ezilme tehlikesi yaşıyor ve bir çocuk ezilerek ölüyor. Babası, çocuğu kucağına alıp Fethi'nin yanına geliyor ve diyor ki: "İşte ilk kurban, gerekirse biz de kurban oluruz, bizi bunlardan kurtar!"

Kontrollerinde olan bu partiye bir iki övücü söz söyleyen gazetecileri tutukluyorlar. Mustafa Kemal'in emri ile halk partisinden bu partiye zorla geçen vekillere baskılar kuruluyor. Özgürlüğün tavan yaptığı yıllar yani. İşte devrim işte halk. Saltanat yıkıldı Cumhuriyet kuruldu, diyorlar. Mustafa Kemal hayatı boyunca tek bir kere bile seçime girmemiştir. O kadar ileri görüşlüdür ki 1927'de yazılan Nutuk, 1928'de yapılan harf devrimi sonrası yasaklı kitap durumuna gelmiştir.
Birinci mecliste kurtuluş savaşı'nın bitmesinin ardından meydana gelen siyasi ayrılıkların mücessem hali terakkiperver cumhuriyet fırkasıdır. Esasen mecliste çok çeşitli fikirler ve gruplar vardı. Yalnız birinci meclis'in ilk görevi memleketi selamete çıkarmak olduğundan tüm milletvekilleri birlik halinde idiler. Memleketin kurtuluşa ile birlikte devlet yönetiminin ne şekilde olacağı ve hakimiyetin vasfının kararına sıra gelmişti. saltanat ve hilafetin devamlılığı/kaldırılması hakkında bir fikir söz konusu olmamakla birlikte (buradaki kasıt sesli bir muhalefet çağrısı) hakim olan unsurun ve karar merciinin millet olması konusunda ekseriyet fikir birliğinde idi. Ancak meclise zarar vermeyen ihtilafların aksine meclisin daha sonra ikiye bölünmesine sebep olacak başka bir rahatsızlık ortaya çıkıyordu ki bu da hakimiyetin millete verilmesi yerine "cumhuriyet" söylemi altında meclis diktatörlüğünün ortaya çıkması ve hakimiyetin şahısların eline geçmesi tehlikesinin filizlerinin görünmesiydi. Ayrıca bunun anlamı, halkın meylinin gözardı edilmesi demekti. 2. Meclisin oluşturulması, cumhuriyet halk firkasının kurulması, teşkilat-ı esasiye dayandırılarak yapılan ihlallerin artması, hatta 2. Meclis'in kurulması ve cumhuriyet halk fırkasının iktidar olması esnasında bile ihlaller yapılması sebebiyle, rahatsızlık arttı.
kazım karabekir, ali fuat cebesoy ve rauf orbay tarafından terakkiperver cumhuriyet fırkası bir muhalefet partisi olarak hayata geçirildi. Parti tüzüğünün ayrıntılı olması onu başarılı bir parti yapar.
Şunu eklemekte fayda var : yukarıda cumhuriyet Halk fırkası dedim ancak aslında halk fırkasının cumhuriyet halk fırkası olarak başına cumhuriyet kelimesinin eklenmesi, terakkiperver cumhuriyet halk fırkasının kuruluşundan ilhamla olmuştur. Cumhuriyet söylemi olmaksızın iktidarın ellerinden gideceklerinden korkarak...nitekim korkmakta da haklıydı(lar) çünkü terakkiperver cumhuriyet fırkasının kurulmasıyla birlikte halk fırkasından 28 kadar milletvekili istifa etmiş ve ikisi hariç terakkipervere katılmıştı... *
Kurucu kadrosu kazım karabekir, rauf orbay, refet bele ve ali fuat cebesoy'dan oluşan, şahsi kanaatime göre türkiye cumhuriyeti tarihinin en kaliteli siyasi parti kadrosudur. gerek 1. dünya savaşı gerekse de milli mücadele döneminde canlarını dişlerine katmış bu vatansever kadro ile cumhuriyet halk fırkası arasında radikal farklılıklar yoktu aslında. her iki kesim de cumhuriyetçi ve ıslahatçıydı ancak terakkiperver kadrosu, cumhuriyet halk fırkasından bir iki husustaki anlaşmazlık sebebiyle ayrıldı. siyasi ve toplumsal dönüşümleri onlar da istiyorlardı ancak bu kadar süratli olmasına karşıydılar. çünkü halkın tepki gösterdiğini düşünüyorlardı. öte taraftan "dine saygılı" söylemi ile yola çıkmışlardı. ne var ki şeyh said isyanı'nı destekledikleri gerekçesi ile parti kapatıldı. yine kanaatime göre şeyh said isyanını desteklemiş olmaları imkansızdır. belki parti içinde destekleyenler olmuştur ancak şu kurucu kadro asla isyanın destekçisi olacak tıynette değillerdir.

eğer kapatılmasaydı ve bir seçim yapılmış olsaydı iktidarı ele geçirebilirlerdi. Bana kalırsa çok da başarılı olabilirlerdi.
Halk fırkasından kazım karabekir, refet bele, adnan adıvar, ali fuat cebesoy ve rauf orbay'in istifa ederek kurduğu parti.
Kurulduğu yıl halifelik kaldırılmıştır. Aynı zamanda türkiye'nin ingiltere ile musul petrolleri sorunu vardır. Cumhuriyet, halk arasında henüz oturmamış bir kavramdır. Tüm bunlar birleşince ve üstüne mitinglerde partinin ilkelerindeki "dini duygu ve düşüncelere saygılıyız." ifadesi eklenince ortalık karışmıştır. Dinci, gerici kesim ingiltere tarafından kışkırtılmıştır. Aylarca bastıramayacak olduğumuz (bkz: şeyh said isyanı ) çıkmıştır. İzmir'de mustafa kemal'e suikast olayı var bir de. Böylece partinin sonu gelmiştir.

Bu yıla kadar müfredatta terakkiperver cumhuriyet fırkasının kapatılma sebebi şeyh said isyanı olarak gösterilirdi. Enteresan bir şekilde bu yıl şeyh said isyanı müfredattan çıkarılmış (ortaokul). Adeta yokolmuş. İzmir suikastı ve kazım karabekir'in suikastten sorumlu olarak tutuklandığı, olaylarla ilgisi olmadığı anlaşılınca serbest bırakıldığı yazılmış.
kökeni son yüzyıldaki siyasal rejim tartışmalarına dayanan ve bu sorun neticesi düşülen fikir ayrılıklarına bakılmadan anlaşılabilecek bir konu olmayan parti. osmanlının son dönemlerinde aralarında kazım karabekir, rauf orbay, ali fuat ve diğer asker kökenlileri etkileyen onların inandıkları kurtuluş reçetesi şuan ki ingiliz monarşisine benzeyen osmanlı ailesinin en tepede olduğu ama sembolik bir işleve sahip olarak tüm yetkileri mecliste toplandığı bir rejim şekliydi. padişah gelenek ve dini hassasiyetler yüzünden en tepedeki konumunu korumalıydı nitekim nutuk da bizzat atatürk tarafından rauf orbay'ın kendisine anlattığı düşünceleri olarak kayda geçmişti. buna karşın cumhuriyetin ilanı sırasında kazım karabekir'in kendi biyografisinde yazdığı üzere kendilerine sorulmadan ben yarın cumhuriyeti ilan edeceğim bu da meclis de yapacağınız konuşma emri vakisi nedeniyle kırgınlık yaşadıkları anlatır. bunun üzerine yaşanılan inkılaplar partinin kurucularını ve halkın bir kısmının kuşku ve rahatsızlarına neden olmuş bu temel ayrılık nedeni ile parti kurulmuştur. terakkiperver cumhuriyet fıkrası türk siyasal sisteminin sağ jargonunu üstlenen ilk siyasal oluşumdur. bu oluşum mevcut düzenden memnun olmayanlar ile mevcut düzenden memnun olup atatürk'ten memnun olmayanları da aynı bayrak altında topladığından içerisindeki muhaliflerin bir kısmı düzeni illegal yöntemlere değiştirme hevesine kapılmış ve bu heves partinin kapatılmasına neden olmuştur.
ülkeye demokrasi getirdik diye goygoy yapanların kapattığı muhalif partidir.

partinin başkanı, kurtuluş savaşı'nın bir numaralı komutanı kazım karabekir'dir. nasıl bir numara yahu diyen şuursuz atatürkçüler olabilir. çünkü eldeki düzenli tek ordunun sahibi kazım karabekir idi ve mustafa kemal'i tutuklamayıp, destek vermişti. ve kafa kafaya vererek ülkeyi kurdular sağolsunlar. allah onlardan razı olsun.

sonrasında ise aralarına kara kedi girdi sanırsam ve bir numaralı karşıt fikirli oldular. iktidarı elinde bulunduran mustafa kemal ve ekibi kazım karabekir ve arkadaşlarının muhalifliğini kabullenmediler ve alaşağı ettiler. sonra bu günlere geldik işte.

özetle türkiye cumhuriyeti devleti'nin demokrasisi ölü doğmuştur azizim. temelimiz sorunlu yani. çözmek için acayip acayip devrimci olmak gerekir.