z

1 /
latin asıllı alfabenin yirmi dokuzuncu ve son git ş (sessiz) harflerin yirmi birincisi, ünlü ve katı sesdeşlerden.

sıralamada 29'u (ç, ğ, ı, ş ve ü dikkate alınmadığında 24'ü) ifade için kullanılır.

islâmî yazıda dört z harfi vardır: zel, ze, dat, zı.
*
"Z "(ÖLÜMSÜZ)1969 YAPIMI BİR COSTA GAVRAS FİLMİDİR FİLM SİYASİ GERLİM OLARAK HALEN SİNEMASAL DİLİYLE EN GÜZEL FİLMLERDENDİR. FİLM BAŞINDAKİ ŞU REPLİKLER OKUNMADAN FİLM TAM MANASIYLA ANLAŞILMAZ ;
Filmin ilk sahnesindeki polis şefinin bir toplantıda generallere ve polis yetkililerine verdiği brifing konuşması :

‘..bir ideolojik hastalık küf gibidir ve önleyici tedbirler gerektirir. küf gibi, mikroplar ve çeşitli parazit unsurlar neden olur. bu nedenle insanların uygun çözeltilerle tedavisi kaçınılmazdır.
birinci aşama okullarda oluşur. burada, benzetmeyi bağışlayın, tomurcuklar hala çok gençtir. ikinci tedavi üniversite öğrencileri veya genç işçiler olarak çiçeklenmeye başladıklarında olur.
püskürtme ve kutsal milli hürriyet ağacını ideolojik küf hastalığından kurtarmak için en iyi zaman askerliktir.
havadan atılan broşürler, köylülerimize yeni bir tür ideolojik küfün ülkemizi kasıp kavurmaya başladığını anlatıyor. bu yeni tür haince yayılıyor. bu sinsi bir düşman bizi tanrıdan ve saltanattan uzaklaştırıyor. hareketimiz, bu düşmana karşı yönelmelidir..’
KONUSU:Liberal bir politikacı olan Yves Montand, barış savunucularının gösterisinde devletin sağ kanadının organize ettiği bir suikaste kurban gider. Cinayetin hemen arkasından devlet ve ordu görevlilerinin yaptıkları tek şey, olayı örtbas etmek için gerekli delilleri ortadan kaldırmaktır.
Fakat prosedür gereği açılan davaya atanan savcı, olayın derinlerine indikçe karşılaştığı akıl almaz gerçeklerle yılmadan tıpkı bir dedektif gibi araştırmasına devam eder. Ama bu araştırma sırasında karşısına çıkan engeller, devletin içinde tahmininden de derin makamlardan gelecektir.
costa gavras'ın iktidar asker yargı ve yeraltı örgütleri ilişkilerini anlattığı politik film. en iyi film dalında ödüllü costa gavras'ın iyi işlerinden biri. renkler ve semboller bu filmin sessiz dili aynı zamanda.
vassilis vassilikos'un yazdığı aynı adlı bir romandan beyazperdeye uyarlanmış film.politik alt yapısı vardır ama tam politik film denemez.

"gerçek olaylarla, sağ ya da ölü olsun gerçek kişilerle olan benzerlikler tesadüfi değildir. her şey kasitlidir." filmin açılışı.
costa gavras' ın vassilis vassilikos' un aynı adlı romanından beyaz perdeye uyarladığı, başrollerinde yves montand, irene papas ve (bkz: jean-louis trintignant)' ın yer aldığı, komşuda zamanının en parlak siyasetçilerinden grigoris lambrakis cinayetini konu alan politik kara mizah. cezayirde çekilen filmde haliyle rejimden korkan yunan oyuncular yer almamıştır.

film isimleri direk olarak referans göstermese de, jenerikler akarken yönetmenin aykırı bir tutumla filmde gerçek hayattaki olaylar ve kişilerle kurulacak benzerliğin bilinçli olarak yapıldığını söylemesi üstü yarı kapalı bir gönderme ve apaçık bir meydan okumadır. zaten film başladıktan hemen sonra yunan müziğine ve melodilerine aşina olan herkes olayın nerede geçtiğini kestirebilir.

filmin çok büyük teveccüh görmesinin bir sebebi de müziğidir. yunanistan' ın en önemli müzisyenlerinden ve aynı zamanda filmde cinayeti konu alınan lambrakis' in dava arkadaşı mikis theodorakis* eserlerini costa gavras' a karşılıksız vermiştir.

---spoiler---

hikayedeki bir başka ilginç nokta ise jean-louis trintignant' ın canlandırdığı zamanının genç ve idealist savcısı christos sartzetakis*, lambrakis* ile zıt kutuplarda olsalar da gerçeği aramış ve bunun sonucunda junta tarafından mesleği elinden alınmış, hapse atılmıştır. fakat şu işe bakın ki yapılan iyiliğin karşılıksız kalmayacağı düsturu bir daha tecelli etmiş ve junta sonrası yunan cumhuriyetinin 4. başkanı olmuştur. kader işte..

liberal, marksist, anti-semitist pek çok politik konuya gönderme içeren filmin sonunda tutuklanan komutanlardan birine bunun bir dreyfus vakası olup olmadığı sorulduğunda heyecanla dreyfus' un suçlu olduğu haykırması nasıl da güzel bir ironidir.

---spoiler---