buhtünnasr

babil kralı 2. nebukadnezar'ın islami kaynaklarda geçen adı.

târih boyunca, bütün dünyâya hâkim olan dört kimse vardır, bunlardan ikisi mü’min, diğer ikisi de kâfirdir...
bu konudaki bir hadîs-i şerîf meâli şöyledir: “ismini duyduğunuz kimselerden dört kişi, yeryüzüne mâlik oldu. bunların ikisi mü’min, ikisi de kâfirdi. mü’min olan iki kişi, zü’l-karneyn ile süleymân (aleyhimes-selâm) idi. glossary link kâfir olan ikisi de, nemrut ile buhtun-nasar idi. beşinci olarak, yeryüzüne, benim evlâdımdan biri [ya’nî mehdî de] mâlik olacaktır.” [ mektûbât-ı imâm-ı rabbânî]
devamını gör...
--- alıntı ---
Buhtunnasar [Nabuchodonosor=Nabukednazar], Âsûrî devletinin en meşhûr hükümdârıdır. Mîlâddan [603] sene önce, Filistîn’i alıp Kudüs’ü yıktı. Tevrât nüshalarını imhâ etti. Yehûdî âlimlerini ve Danyâl (aleyhisselâm)’ı Bâbil’de esîr etti. Esîrlik yetmiş sene sürmüştür. Sûriye ve Mısır’ı da çöllere kadar aldı. Mîlâddan [562] sene önce öldü; ateşe tapardı.

Ön Asya bölgesinde Dicle ve Fırât nehirleri arasındaki verimli sâhalarda kurulan ve merkezi Bâbil olan krallıklara “Babil Krallıkları” denilir.

ı. babil devleti: M. Ö. 1895-1595 tarihleri arasında Mezopotamya’da Batı Sâmîler (Amurrular) tarafından kurulan en büyük ve en teşkîlâtlı devlet. Kurucusu olarak Samu Abum bilinmektedir.
Bundan sonra gelen üç-dört kral, silik şahsiyetlerdir. Bu sülâle Mezopotamya’yı Elamlılardan tamâmen temizlemiş ve Elam ülkesini nüfûzu altına almıştır. Elamlılara son darbeyi vuran kral, eski doğunun en büyük sîmâlarından olan Hammurabi’dir. Asur ülkesini de devletine kattı...
Hammurabi’nin ölümünden sonra yer yer isyânlar çıktı. Dışardan da komşu kavimlerin taarruzları başladı. Anadolu’da büyük bir devlet kurmuş olan Hititler, M. Ö. 1595 tarihinde Fırat boylarından güneye inerek Babil şehrini hâkimiyetleri altına aldılar. 1.000 sene sonra İkinci Babil Devleti adı ile târih sahnesine tekrâr çıkacaklardır.

ıı. babil devleti: İran’da bir devlet kurmuş olan Medler, Asurluların üzerine şiddetli hücûmlarda bulunuyorlardı. Bunu fırsat bilen Babilliler, Medlerle birleştiler ve Asur Devletini yıktılar. Yerine yeni Babil Devletini kurdular. (M. Ö. 625)
İkinci Babil Krallığının en ünlü hükümdârı olan Nabukednazar, daha babası zamanında Mısır ordusunu Kadeş’te yenmiş, Sûriye ve Filistîn’i Babillilerin yönetimi altına sokmuştu. En büyük gâyesi Kudüs’ü ele geçirmek olan kral, maksadına ulaşmak için yerli halkı ayaklandırmak istedi. Buna karşı çıkan Kudüs Kralı, Babil’e vermekte olduğu yıllık vergiyi kesti. Bunun üzerine Nabukednazar, Kudüs üzerine bir sefer düzenledi ve Filistîn ile Kudüs’ü ele geçirdi. Sûriye ve Mısır’ı da çöllere kadar aldı. Dînî literatürde ismi “Buhtunnasar” olarak geçmekte olan “Nabukednazar”, yeryüzüne hâkim olan dört kişiden biridir. Burada zikredilen Buhtunnasar, Yeni Babil Devletinin en meşhûr kralı nabukednazar’dır

--- alıntı ---
devamını gör...
3. (Tematik)
buhtunnasr. milâttan önce 605-562 yılları arasında hüküm süren, yahuda devleti’ni ortadan kaldırarak kudüs’ü ve süleyman mâbedi’ni yakıp yıkan bâbil kralı.

ibrânîce’de ismi nebukadrezzar (nebukadretsar) ve nebukadnezzar (nebukadnetsar) şeklinde nakledilmektedir. bu ismin akkadca aslı, “tanrı nabu sınırlarımıkorusun” anlamına gelen nabu-kudurri-usurdur. ahd-i atîk’in yunanca ve latince tercümelerinde nabukodonosor şeklinde geçer. islâmî kaynaklarda araplar’ın ona buhtnassar (بختنصر), iranlılar’ın ise buht-i nassar dedikleri nakledilmektedir (taberî, ı, 558). türkçe’de ise buhtnassar’dan muharref olarak buhtunnasr denilmektedir.

buhtunnasr (nebukadnezzar ıı), yeni bâbil krallığı’nın kurucusu ve keldânî hânedanının ilk kralı nabopolassar’ın oğludur. babasının saltanatı sırasında orduda kumandan olarak görev yapmıştır. firavun ıı. nechao’nun fırat’a doğru ilerlemesi üzerine, hasta olan babası tarafından ordunun başına getirilmiş, mısır ordusunu kargamış’ta yenerek (605) geri çekilmeye mecbur etmiştir (yeremya, 46/2-12). firavun ıı. nechao’yu mısır sınırına kadar takip eden buhtunnasr, bu arada suriye ve filistin ile yahuda krallığı’nı da yönetimi altına almış (ıı. krallar, 24/7; yeremya, 46/2), fakat babasının ölümü üzerine bâbil’e dönerek tahta geçmiştir. 604 yılında askalon’u alan buhtunnasr, saltanatının ikinci ve üçüncü yıllarında (603-602) suriye’ye çeşitli seferler yaparak hâkimiyetini güçlendirmiş, 601’de tekrar mısır üzerine yürümüştür. 599’da, mısır tarafını tutan göçebe kabilelerin kontrolünü sağlamak için tekrar suriye’ye sefer yapmış, arap topraklarını yağmalamıştır. yahuda kralı yehoyakim’in, peygamber yeramya’nın öğütlerine rağmen vergi ödememesi üzerine buhtunnasr 598 yılı sonunda kudüs’e yürümüş ve birkaç hafta süren kuşatmadan sonra 16 mart 597’de şehri almıştır. kudüs’ün düşmesinden önce ölen yehoyakim’in yerine geçen oğlu yehoyakin ise tahtta ancak üç ay kalabilmiş, bâbil ordusu tarafından şehrin alınışından sonra ise ailesi ve ileri gelenlerle birlikte bâbil’e götürülmüştür. buhtunnasr yehoyakin’in yerine onun amcası mattanya’yı, adını tsedekiya olarak değiştirip kral yapmış, kral evinin ve mâbedin hazinelerini yağmalamıştır (ıı. krallar, 24/10-17). başlangıçta bâbil’e itaat eden tsedekiya, saltanatının dokuzuncu yılında edom, ammon, moab ve tyr (sur) ile anlaşma yaparak mısır’ın yanında yer almış ve bâbil’e vergi ödemeyi reddetmiştir. bunun üzerine bâbil ordusu kudüs’e yürümüş ve şehri kuşatmıştır. mısır yardıma gelmemiş ve bir yıldan uzun süren kuşatmadan sonra buhtunnasr şehri almıştır (586). yahuda kralı tsedekiya kaçmaya çalışırken yakalanmış, gözleri önünde ailesi katledilmiş, kendisi de kör edilerek yahudilerin büyük bir kısmı ile birlikte esir olarak bâbil’e götürülmüştür. kudüs şehri yakılmış, süleyman mâbedi yıkılmıştır. ahd-i atîk’te anlatılan bu hadiseye (ıı. krallar, 25; ıı. tarihler, 36) kur’an’da telmih vardır. müfessirler, isrâ sûresinde geçen ve isrâiloğulları’nın yeryüzünde iki defa karışıklık çıkaracaklarını, ilk karışıklık sebebiyle onları cezalandırmak için güçlü kulların gönderildiğini bildiren âyeti (el-isrâ 17/4-5) bu hadiseyle ilgili kabul ederler.

son yahudi devleti olan yahuda krallığı’nı ortadan kaldırdıktan sonra buhtunnasr 574’te tyr kralını kendine bağlamış (hezekiel, 27-28), saltanatının 37. yılında (567) mısır’a yeni bir sefer daha yapmış ve 562’de krallığı oğlu amel-marduk’a bırakarak ölmüştür.

buhtunnasr savaşlar dışında ülkesinin imarına da büyük önem vermiş, bâbil şehri onun saltanatında parlak bir dönem yaşamıştır. bâbil surları ile muhteşem krallık sarayını inşa ettiren buhtunnasr, bâbil’deki marduk tapınağı ile ur şehrindeki sin tapınağı’nı, ilâh şamaş’a ait tapınaklarla uruk’taki iştar tapınağı’nı tamir ettirmiş, sulama kanalları inşa ettirmiştir. eski dünyanın harikalarından olan bâbil’in asma bahçelerini de o yaptırmıştır (bkz: bâbil).

islâm kaynaklarında buhtunnasr’a geniş yer verilmiş, savaşları nakledilmiş, ancak başkalarıyla karıştırıldığı için 300 yıldan fazla yaşadığı, sanherib’in saltanatında (704-681) orduda kumandan olarak görev yaptığı, sanherib’den sonra kral olduğu, pers kralları lohrasb, gustasb ve bahman’a hizmet ettiği, burnundan giren bir sineğin beynini yemesi sebebiyle öldüğü gibi rivayetler de yer almıştır.

bibliyografya:

sa‘lebî, `arâǿisü’l-mecâlis, s. 252-262; taberî, târîħ (ebü’l-fazl), ı, 538-560; a. l. oppenheim, “nebuchadrezzar”, ıdb, ııı, 529-530; g. casalis, “nabuchodonosor ıı”, eun., xı, 544; e. pannier, “nabuchodonosor”, db, ıv/2, s. 1437-1444; b. oded – m. aberbach – h. z. hirschberg, “nebuchadnezzar”, ejd., xıı, 912-918; “nebucadnetsar”, ndb, s. 522-523; m. leibovici, “nabuchodonsor”, dbs, vı, 286-291; b. carra de vaux, “buhtunnasr”, ia, ıı, 774-775; g. vajda, “bukht-naś(ś)ar”, eı² (fr.), ı/2, s. 1337-1338.

ömer faruk harman *
devamını gör...
605-562 yılları arasında hüküm süren bâbil kralı. ibranicede ismi 2. nebukadnezzar.

mısır ordusunu kargamış’ta mö. 605 yılında yenmiş, suriye ve filistin ile yahuda krallığı’nı da yönetimi altına almış, babası 1. nabopolassar ölünce tahta geçmiş mısır ve suriye seferlerini yapmıştır (mö. 602-603). mö. 598 yılı sonunda kudüs’e yürümüş ve birkaç hafta süren kuşatmadan sonra 597’de şehri almıştır. kudüs halkının isyan etmesi üzerine mö 586 yılında kudüs'ü yeniden ele geçirdiğinde, şehir ve süleyman mâbedi yakılıp yıkılmıştır.
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.