ebu bekir ibn ebu cemre

1. (Tematik)
ibn ebû cemre, ebû bekir. (أبو بكر ابن أبي جمرة)

ebû bekr muhammed b. ahmed b. abdilmelik el-mürsî el-endelüsî (ö. 599/1202)

mâlikî fakihi, kadı.

5 rebîülâhir 518’de (22 mayıs 1124) mürsiye’de (murcia) doğdu. islâm ilimlerine dair ilk tahsilini ebû amr ed-dânî’nin icâzet verdiği son öğrencilerinden biri olan (zehebî, ma`rifetü’l-ķurrâǿ, ııı, 1116) babasından yaptı; ondan imam mâlik’in el-muvaŧŧaǿını ve görüşlerinin derlendiği el-müdevvene ile dânî’nin kırâat-i seb‘a konusundaki et-teysîr adlı eserini okudu. kadı ebü’l-kāsım muhammed b. hişâm, ebû muhammed er-ruşâtî, ibn atıyye el-endelüsî, ebû muhammed b. ebû ca‘fer el-huşenî, dönemin devlet başkanı olan ebû bahr süfyân b. âs, ebü’l-velîd ibn rüşd el-hafîd, ebü’l-hasan şüreyh b. muhammed, ebü’l-fazl ibn iyâz, ebû abdullah el-mâzerî, ebû tâhir es-silefî gibi âlimlerden hadis, fıkıh, kıraat ve tefsir dersleri aldı. ibnü’l-ebbâr onun icâzet aldığı yirmiden fazla âlimin ismini zikreder. kısa zamanda kendini yetiştiren ibn ebû cemre, 9 zilhicce 539 (2 haziran 1145) tarihinde emîr ibn ebû ca‘fer tarafından babasının yerine şûra meclisi üyeliğine tayin edildi. hayatı konusunda temel kaynak niteliğindeki ibnü’l-ebbâr’ın et-tekmile’sinde bu tayin kararının metni mevcuttur (ı, 277). buna göre halife, fetva veya kazâ hususunda herhangi bir mesele görüşülürken bilgisi, ciddiyeti ve fazileti sebebiyle ibn ebû cemre’nin görüşüne de başvurulmasını istemektedir. daha sonra gelen emîr muhammed b. sa‘d da onu bu görevde bıraktı. bunun dışında mürsiye, belensiye (valencia), şâtıbe (jativa) ve ûryûle’de de (drihuela) kadılık yapan ibn ebû cemre birçok talebe yetiştirdi. bunlardan ebû muhammed ibn havtullah imam mâlik’in el-muvaŧŧaǿını, muhyiddin ibnü’l-arabî de et-teysîr’i kendisinden okudu. ebû ömer ibn ât, ebû ali ibn zülâl, ebû bekir ibn vaddâh, ebü’l-abbas el-azefî ve ebû bekir ibn muhriz gibi âlimler de öğrencileri arasında sayılır. ibn ebû cemre, mürsiye kadılığı görevinde iken 30 muharrem 599 (19 ekim 1202) tarihinde vefat etti.

kaynaklarda re’y fıkhını ve mâlikî mezhebini iyi bildiği, bu mezhebin yayılması için büyük çaba sarfettiği, hadislerin senedlerine vâkıf olduğu, fasih bir lehçeye sahip bulunduğu, adaleti ve cömertliğiyle tanındığı belirtilen ibn ebû cemre, rivayetlerinde zaman zaman çelişki (ıztırâb) bulunduğu ileri sürülerek tenkit edilmişse de ibnü’l-ebbâr bu eleştirileri haklı bulmaz.

ibn ebû cemre’nin kaynaklarda zikredilen eserleri şunlardır: netâǿicü’l-efkâr (ebkâr) ve menâhicü’n-nažžâr fî me`âni’l-âŝâr (bu eseri, 580 [1184] yılından sonra halifenin mâlikî mezhebi mensuplarına [zehebî, a`lâmü’n-nübelâǿ, xxı, 399] veya ehl-i re’ye [ibnü’l-ebbâr, ı, 278] karşı cephe alıp el-müdevvene ve diğer kitapların yakılmasını emretmesi üzerine kaleme aldığı rivayet edilir); iķlîdü’l-iķlîd (taķlîd) el-müǿeddî ile’n-nažari’s-sedîd; el-bernâmecü’l-muķteđab min kitâbi’l-i`lâm bi’l-`ulemâǿi’l-a`lâm min benî ebî cemre; el-inbâǿ bi-enbâǿi benî ħaŧŧâb.

bibliyografya:

ibnü’l-ebbâr, et-tekmile (nşr. f. codera), madrid 1886, ı, 276-281; zehebî, a`lâmü’n-nübelâǿ, xxı, 398-399; a.mlf., el-`iber, ııı, 127; a.mlf., ma`rifetü’l-ķurrâǿ (altıkulaç), ııı, 1115-1116; yâfiî, mirǿâtü’l-cenân, ııı, 496; ibnü’l-imâd, şeźerât, ıv, 342; ibnü’l-cezerî, ġāyetü’n-nihâye, ıı, 69; makrîzî, el-muķaffe’l-kebîr (nşr. muhammed el-ya‘lâvî), beyrut 1407/1987, vı, 349, 352; makkarî, nefĥu’ŧ-ŧîb, ıı, 162; ziriklî, el-a`lâm, vı, 213; kehhâle, mu`cemü’l-müǿellifîn, vııı, 286; el-ķāmûsü’l-islâmî, ı, 631.

saffet köse *
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar