enflasyon oranında faiz caiz midir sorunsalı

benim son dönemde kafamı sorgulayan sorudur. şimdi bir örnek olay getirelim.

ben bir arkadaşıma 10.000 lira borç verdim. o da bana bunu bir yıl sonra 10.000 lira olarak geri ödedi.

ancak merkez bankasının sitesine girip baktığımda, mesela 2018 yılının ocak aynıdaki 10.000 lira, 2019 ocak ayında 12.035 lira olmuş oluyor. yani enflansyonun yükselmesi sebebiyle benim 10.000 lira olmuş 12.000 lira ama bana geri ödeyen kişi bunu yine 10.000 lira olarak geri ödüyor. haliyle benim 2000 liralık bir alım gücü kaybım var. bu durumda benim 2000 lirayı istemem tefecilik midir?


bu da merkez bankasının enflasyon hesaplayıcısı: buradan

not: bu arada hayrettin karaman caizdir demiş.
--! spoiler !--

1. enflasyonu paranın mal karşısında değerinin düşmesi satın alma gücünün azalması olarak anlarsak bir borç ilişkisinde bunun göz önüne alınması zounlu olur.

a) karz-ı hasen, Allah rızası için, karşılığında bir menfaat beklemeden ödünç vermek demektir. bu şekilde ödünç vermelerde vade bağlayıcı olmaz. alacaklı istediğinde borçlunun -imkanı varsa- hemen ödemesi gerekir. eğer ödünç alma üzerinden geçen süre içinde para değer kaybına uğramışsa borçlu bu kaybı da karşılamakla yükümlüdür. kabaca açıklamak gerekirse, ödünç alındığında bir kilo pirinç alan bir para, ödendiğinde de bir kilo pirinç alabilmelidir. kâğıt paranın kendine ait bir değeri yoktur, o değerini satın alma gücünden almaktadır, eğer enflasyon farkı ödenmezse borç eksik ödenmiş olur.

--! spoiler !--

buradan
devamını gör...
faiz ödünç paranın kirasıdır. bir getiriye faiz demek için parayı ödünç veren kişinin gelir elde etmesi gerekir. enflasyon farkı paranın değerini korumak için alındığı için faiz hükmünde olmaz çünkü kazanç yok.

1000 tl verilen borç, %10 enflasyon sebebiyle bir yıl sonra 1100 lira olarak geri alınırsa, borç veren kişi gelir elde etmediği için faiz almış olmaz, aksine parasının değerini korur. 1100 liranın üstündeki her 1 kuruş faizdir.

ancak uygulamada borç verenler enflasyon farkı almazlar. enflasyon oranının üstünde faiz talep ederler. mesela %20 faiz alır. enflasyon %10 olduğu için burada reel faiz %10'dur.
devamını gör...
o sorunsalı vicdanına sor. herkes yapacağı halta fetva arıyor, arayan bulur.

bu sorunsallar sözlüğün bize verdiği yetki ile sözlüklerde tartışılıp fikir birliğine varılıp alınacak kararlar değildir. Dinimizde elhamdülillah ucu açık bir konuda yoktur. Bi de işin felsefesini yapıyoruz. * bir kuruşun bile aman kendimden birşey söylemiyim diye kılı kırk yararcasına türlü türlü hesap kitabı yapılırken bunu tartışmak bana düştü sanki. heeeç.

ama hadi yine iyisiniz sizi gidiler, tiyo vereceğim;

"faiz ya da herhangi bir şey hakkında bir nebze bile şüphe duyuyorsan oradan kaçacaksın." böylelikle nazik beyimlerimizi yormamış oluruz.
devamını gör...
şimdi 600 lü yıllarda yaşayan insanlar değerli madenleri değişim aracı olarak kullanıyordu. para dediğimiz şey içindeki değerli maden oranına göre belirleniyordu.

kağıt paraya geçince para altın karşılığı basılır oldu ama bir süre sonra altına endeksli kağıt para basma dönemi yerini itibara dayalı para basmaya bıraktı.

bugun amerikan dolarının altın olarak karşılığı yok. türk bankalarının tuttuğu mevduatın da altın karşılığı yok. yani amerika batarsa dolar tutan tüm merkez bankaları da batar.

enflasyon dediğimiz şey her şeyden önce devletin kafasına göre hesaplayıp ilan ettiği bir şey. bu nedenle ilan edilen rakamın gerçekliği tartışmalı. diyelim ki devlet enflasyonu en ideal ve adil şekilde ölçmek istedi. burada da bazı sorunlar var.

altın veya döviz ile ilgili olarak da bankacılık sisteminden satın alındığı için devletin vergi koyması söz konusu. yani siz altın aldınız bankaya koydunuz 1 yıl sonra bozdunuz. arada alım satımdan kaynaklı fiyat farkı oluyor. banka istediği gram fiyatını koyabilir. devlet ek vergi koyar.

altını altın olarak alıp satmıyoruz bozdurduğumuz an bunları da altınla borçlanma maliyetine eklemek gerekiyor. bu nedenle mevsimsel dalgalanma yaşamayan, bol bulunan, fiyatı üç aşağı beş yukarı aynı kalan bir şey bulup ona endekslemek gerek.

mesela 1000 lira borç verdim. ekmek 1 lira ise 1000 ekmek borç vermiş oldum. seneye ekmek 2.5 lira olmuşsa 2500 lira geri alırım gibi. altın dolar vs manipüle edilebiliyor. doalr 7.42 oldu mesela. altın 310 oldu sonra 292 ye düştü. diyeceğim vade geldiğinde kaç liradan işlem göreceği de bir kumar oluyor.
devamını gör...
borç ilişkisinde borç veren yada alan hangi iş ile ilgileniyorsa o iş ile ilgili bir değere endekslerse bu sorun çözülebilir. bu konuda mesela ben şunu önerebilirim. bir bim sepeti.
- 1 lt tam yağlı dost süt
- 1,5 kg dost yoğurt
- 1 paket cardella makarna
- 1 kutu yurdum salça
- 4'lü aa 1,5 normal kalem pil.
- 1 paket 12'li çift kat blume tuvalet kağıdı.
- 1 paket 2'li blume kağıt havlu.
- 6'lı özkaynak sade maden suyu.

bu sepetteki ürünler mevsimsel dalgalanmadan en az etkilenecek ürünler olup, spekülasyona da pek açık değillerdir. mesela bugün borç verilirken 50 tl tutan bu sepet, borcun ödeneceği gün kaç lira tutuyorsa ona göre hesaplanabilir. bu borç verenin kaybını engellerken, borç alacak kişi de borç bulmanın kolaylığı ile işini faize bulaşmadan görmüş olabilir.
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar