felsefe ve bilim ilişkisi


--- alıntı ---
Felsefe bilimle çeşŸitli ortak özellikler paylaşŸır:

a) Her ikisi de genel olarak akıl adına konuşŸurlar ve kendilerini akla dayanan gerçeklerle haklı kılmaya çalışŸırlar,

b) Her ikisi de kavram ve soyutlamalar kullanarak ilke ve yasalara varmak isterler, genellemeler yaparlar.

Öte yandan onlar arasındaki farklılıkları da şŸu genel başŸlıklar altında toplamak mümkündür:

1) Bilimin kavram ve soyutlamaları felsefeninkilere göre daha az geneldir ve özel alanları konu alır,

2) Felsefenin hem olguları hem de değŸerleri ele almasına karşŸılık bilim ancak olgularla veya ancak bir olgu olarak değŸerlerle ilgilenir (insan bilimleri veya sosyal bilimler); değŸerler, anlamlar, idealler, erekler böyle olmaları bakımından bilimin konusu olmazlar. Daha basit bir değŸişŸle bilim ele aldığŸı konular üzerinde iyi, kötü, doğŸru, yanlışŸ, haklı, haksız vb. türünden değŸer hükümleri veremez, onlara erekler, idealler, anlamlar yükleyemez,

3) Bilimin önermelerinin doğŸrulanabilmelerine (tahkik edilme, verification) karşŸılık felsefenin önermeleri dar anlamda doğŸrulanamazlar. Bilime dayanarak hesaplamalar yapıp öndeyilerde (prediction) bulunma imkânına sahip olmamıza karşŸılık felsefede böyle bir şŸey söz konusu değŸildir,

4) Bilimsel araşŸtırma ve buluşŸlar yapma yöntem ve usullerin belli ve öğŸretilebilir olmalarına karşŸılık felsefenin filozof tarafından bile üzerinde uzlaşŸılan belli ve standart bir araşŸtırma, düşŸünme yöntemi belli değŸildir. DeğŸim yerindeyse her filozofun kendine has bir felsefe yapma yöntemi vardır. Bu durum Kant'ın "felsefe değŸil, felsefe yapmak öğŸrenilebilir" yönündeki ünlü sözünün doğŸru olmakla birlikte felsefe yapmayı öğŸrenmenin, bilim yapmayı öğŸrenmekten çok daha zor olduğŸu konusunda bizi uyarmalıdır,

5) Bilime dayanarak bilimin uygulaması olan teknolojiler yaratabilmesine karşŸılık felsefede yine böyle bir imkân mevcut değŸildir. Felsefe bir düşŸünme (nazar, theoria) ve eylemdir (amel, praksis), bir yapma, meydana getirme (sanat, tekhne) değŸildir. Dolayısıyla ondan bilimden olduğŸu gibi bir tekniğŸin, teknolojinin, sanatın, sanayinin çıkması mümkün değŸildir.

Sonuç olarak felsefe bilim değŸildir ve felsefede bilimde olduğŸundan daha büyük ölçüde "yaratıcı zeka"ya, bilgi birikimine, sezişŸ ve duyuşŸlara ihtiyaç olduğŸundan söz edilebilir.
--- alıntı ---

*
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.