epistemoloji

daha evvel epistemoloji diye ve yanlış olarak açıldığı için, tekrar açtığım başlık. eski yunan'da kanı, sanı sanı gibi subjektif yargıların zıddı olarak konumlanan yargı çeşidi. kurama göre doğruluğunun ölçüsü objesine uygunluğudur ve suje-obje arasındaki tek yönlü bir bilme etkinliğinin sonucu olarak episteme çıkar. episteme (objeye uygun yargılar üretme) işinin bilmi de, epistemelojidir.
devamını gör...
bilim felsefesi ile eşanlamlı. ancak bilim felsefesi bilimlerin tarihini felsefe açısından inceler, epistemoloji ise çeşitli bilimlerin ilkelerini, varsayımlarını ve ve sonuçlarını eleştirerek inceler, onların mantıksal kökenini (ruhbilimsel değil), nesnel değerini belirlemeye çalışır. (almancada da epistemoloji, bilgi ögretisi, bilim öğretisi anlamına, gelir, ancak az kullanılan bir terimdir.)
devamını gör...
insan bilgisinin yapısını ve geçerliliğini inceleyen felsefe dalı.

bilgi felsefesi ile mantık arasında temel bir ayrım vardır. mantık, geçerli usavurmanın biçimsel yapısını inceler ve geçerli çıkarımın ilkelerini ortaya koyar. epistemoloji ise her türlü bilme ediminin yapısıyla ilgilenir. epistemoloji, etik, toplumbilim ve din felsefesi gibi disiplinlerle sürekli iletişim halindedir.

genellikle bilen bir özne ile, bilinen bir özne arasındaki ilişki olarak incelenen bilgi sürecinin bu iki öğesine farklı anlam ve ağırlıkların verilmesi tarih boyunca farklı bilgi felsefesi anlayışlarını doğurmuştur. daha çok nesneye ağırlık veren anlayışlar gerçekçi (realist) özneye ağırlık verenler ise idealist olarak nitelenir. gerçekçi yaklaşım bilginin, nesnesinin dış dünyada gerçekten var olduğunu, idealist yaklaşım ise bilginin, ağırlıklı olarak öznenin kurduğu ve gerçekte var olmayan nesnelere yöneldiğini savunur. bilgi felsefesinin, bu karşıtlık içinde, ortaya çıkan temel sorunu, dış dünyanın gerçekliğidir; bu çerçevede bilgi felsefesi metafizikle yakın ilişki içindedir. bilginin nesnesinin, gerçek olup olmadığı, bilgi içeriğinin dış gerçeklikte bir karşılığının bulunup bulunmadığı, bilmen dünya ile kendi başına, bilgiden bağımsız var olan dünyanın birbirlerine ne, ölçüde uyduğu, aynı temel sorun çerçevesinde irdelenen öteki sorunlardır.

epistemoloji: felsefenin bilişsel süreçlerin oluşumundan ziyade, bilgiyi genel olarak ele alan, bilgiyle ilgili problemleri araştıran, bilginin kaynağını doğasını doğruluğunu, sınırlarını inceleyen bilim dalıdır.

epistemoloji, bilginin doğasını temel özelliklerini, bilginin temel olarak neden meydana geldiğini, bilgi iddialarının nasıl haklandırılacağını, bilginin kuşkuculuk karşısında nasıl temellendirileceğini bilginin kaynağı ve sınırlarını üzerinde yoğunlaşır epistemolojinin dört temel sorunu vardır.

- bilgi'nin kaynağı
- bilgi'nin doğruluğu
- bilgi'nin imkanı
- bilgi'nin sınırları
devamını gör...
--- alıntı ---

epistemoloji, bilginin doğası, kapsamı ve kaynağı ile ilgilenen felsefe dalıdır. bilgi felsefesi olarak da adlandırılmaktadır.
ilk çağlarda thales gibi filozoflar metafizik ile ilgileniyorlardı. evrenin salt maddesinin bulunması temel bir amaç olmuştu. ama bu konularda herkesin vardığı farklı fikirler, fikirler arasındaki çelişkiler filozofların insana, dolayısıyla akıl ve bilgiye yönelmesine yol açtı. bu da insanın bilgilerinin doğruluğunun sorgulanmasına neden oldu. böylece bilgi felsefesi doğmuş oldu.
terimler değişiktir: episteme, bilgi ve gnosis, bilim ve logos, öğreti kelimelerinden epistemoloji, bilgibilim ve gnoseoloji, bilginin bilgisi terimleri; bilgikuramı (theory of knowledge) anlamında kullanılır, bazen philosophy of knowledge, bilgi felsefesi olur. bilginin doğasını, kaynaklarını, kökenlerini, değerini araştırır. bilgisizliğin ne olduğunu araştıran bilgi dalına agnoioloji denir. bilgisizlik örtüsü kavramıyla cehaletbilimi ilgilenmektedir. platon'un bilgi nazariyesinin (kuramının) yetersizliği 1963'de edmund gettier tarafından kanıtlanmıştır. aynı dönemde michel foucault, bilginin kazıbilimini, bilgi ve iktidar biçimlerini araştırmıştır.

--- alıntı ---
devamını gör...
ilimde ilerledikçe bilinmeyenlerin çokluğu öğrenilir. ilme düşkün insan bu noktada yılmak yerine bilenir ve azmi artar. bilgin ile bilge arasındaki fark burada ortaya çıkar. bilgin belirli bir alanda öğrendikleriyle yetinen bilge ise hikmet denilen deryaya kulaç atan kişidir. islâm dünyası kültüründe bilgelik methü sena edilir, hikmet deryasının zirvesinde ise resûlullah muhammed (salat ve selam olsun ona) vardır. o (s.a.v) Allah tarafından eğitilmiş kişidir. ne mutlu onu hakkıyla anlayıp hakkıyla izinden giden mü'minlere...
devamını gör...
bilginin türleri, kökleri, faydası, zararı, niteliği, niceliği ile ilgilenmesi gereken bilim dalı.
lakin ki bu işle iştigal edenler uzamsal boyutun zamansal paradigmalarının ereksel açımlanmasına perspektifsel yaklaştıklarından bunu becermekte zorlanıyorlar.
hâmiş: adam gibi yapan birisi için:
(bkz: ihsan fazlıoğlu)
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar