erol güngör

selçuk üniversitesi eski öğŸretim üyesi rahmetli güzide profesör. çalışŸmaları zamanında anlaşŸılmamışŸ,kıymeti ne yazık ki bilinememişŸtir. milliyetçilik tanımı önemlidir.
devamını gör...
sosyologdur. bugünkü selçuk üniversitesinin kurucusudur. 12 eylül döneminde üniversitelerde eline tabanca alıp sokağa düşmekten yana tavır koyan en az 10 tane öğrenciyi yanına almıştır. hem onların kıyacakları gençleri hem de hapishaneye düşecek gençleri kurtarmıştır. şimdi onlar doçent oldular ve eğitim fakültesi türkiye'de ilk beşte. münevver dediğin böyle olmalı.
devamını gör...
erol güngör, 25 kasım 1938’de kırşehir’de doğdu. babası abdullah sabri bey, annesi zelîha gülşen hanım’di. ilk ve orta eğitimini kırşehir'de ve 1956’da kırşehir lisesi'nden mezun oldu. 1956 yılında istanbul üniversitesi hukuk bölümüne kaydoldu. burada hocası fethi gemuhluoğlu onu mümtaz turhan’la tanıştırdı. mümtaz turhan hocanın teşvikiyle hukuk fakültesinden ayrılıp istanbul üniversitesi edebiyat fakültesi'ne kaydını yaptırdı. 1961 yılında bu fakülteden mezun oldu, [1]

1961’de fakülteyi bitirince tecrübî psikoloji kürsüsünde asistan oldu. fransızca ve ingilizce de öğrenen erol güngör, misafir profesör olan hains’in asistanlığını yaptı ve onun ders notlarını türkçeye çevirdi. bu sırada türkiye’de yeni bir bilim dalı olan sosyal psikolojiye yöneldi. bu disiplinin önemli eserlerinden krech ve crithfield'in "sosyal psikoloji" kitabını türkçeye çevirdi. 1965'de “kelâmî (verbal) yapılarda estetik organizasyon” adlı teziyle doktor oldu. 1966'da abd colorado üniversitesi'nde tanınmış sosyal-psikolog kenneth hammond'un daveti üzerine amerika'ya gitti. bu üniversitenin "davranış bilimleri enstitüsü"nde milletlerarası bir ekibin araştırmalarına katıldı. sosyal-psikoloji ders ve seminerlerini yürüttü. “şahıslar arası ihtilafların çözümünde lisanın rolü” konulu teziyle 1970 yılında doçent oldu. akademik çalışmalarının yanı sıra çeşitli yerlerde yazılar yazmaya devam etti. erol güngör üniversitede verdiği derslerle, ilmi yayınlarıyla türkiye'de sosyal-psikoloji dalını önemli bir saha haline getirdi. [1]

devlet planlama teşkilatı, milli eğitim bakanlığı ve kültür bakanlığı’nın çeşitli komisyonlarında görev alan güngör, 1978 yılında "değerler psikolojisi üzerinde araştırmalar" adlı teziyle profesör oldu. 1982 yılında yök tarafından konya selçuk üniversitesi’ne rektör tayin edildi. bu görevi sırasında 24 nisan 1983’te geçirdiği bir kalp krizi sonucunda vefat etti.[1]

en verimli dönemi 70'li yıllardır. hemen hemen bütün eserlerinde geleneği, halk, kültür, din ve şahsiyet ile yorumlamaktadır. güngör'ün muhafazakârlığı statükoculuğa kapalı, değişimlere ve yenilikçiliğe açıktır.



eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]
gençlik yaşlarında ziya gökalp'ten büyük ölçüde etkilenmiştir. “islam’ın bugünkü meseleleri” isimli kitabı, erol güngör bibliyografyasında önemli yere sahiptir. bu kitap 80’lerde yükselmeye başlayan “siyasi islam” ceryanına yöneltilmiş bir yorum olarak okunabilir. 19. yy’da islam’ın ortaya koyduğu medeniyetin mağlup olduğunu, ancak temel probleminin, modern hayata uygun bir hukuk sisteminin yeniden üretilmesinde yattığına dikkat çeker; içtihat kapısının kapalı olduğu görüşünü eleştirir ve islam’ın, kendi içinde tutarlı ve dengeli bir değerler sistemi sunduğunu, özellikle 20.yy’ın islam prensiplerine çok geniş bir uygulama sahası verebileceğini öne sürer. [1]

erol güngör’ün yazıları türk yurdu, hisar, türk birliği, töre, türk edebiyatı, türk kültürü, milli eğitim ve kültür, milli kültür, konevî, toprak ve diriliş dergileri ile, millet, her gün, yeni düşünce, yeni sözcü, yol, ayrıntılı haber, yeni istanbul ve ortadoğu gazetelerinde yayınlandı. bunlardan 1974–1977 tarihleri arasında başyazarlığını yaptığı

eserlerinde türk toplumunun tanzimat'tan bu yana yaşadığı kimlik sorununa ve kültür buhranına parmak basmıştır.

17 kitaba imza atan erol güngör'ün eserlerinin bir kısmı çeviri metinlerden oluşmaktadır.

telif eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]
ahlak psikolojisi ve sosyal ahlak
dünden bugüne tarih kültür ve milliyetçilik
islam'ın bugünkü meseleleri
islam tasavvufunun meseleleri
kültür değişmesi ve milliyetçilik
sosyal meseleler ve aydınlar
türk kültürü ve milliyetçilik
türkiye'de misyoner faaliyetleri
tarihte türkler
kelâmî sahada estetik yapı organizasyonu
şahıslar arası ihtilafların çözümünde lisanın rolü
değerler psikolojisi üzerine araştırmalar
tercüme eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]
batı düşüncesindeki büyük değişme, paul hazard'dan
dünyayı değiştiren kitaplar, robert bingham downs'dan
iktisadi gelişmelerin merhaleleri, walt whitman rostow'dan
sosyal psikoloji, david krech ve richard s. crutchfield'dan
yirminci asrın manası, kenneth boulding'den

kaynak vikipedi. bu da şahsi sitesi : http://erolgungor.com/ "islam'ın bugünkü meseleleri" kitabını ayrıca tavsiye ediyorum.
devamını gör...
güngör, erol. (ö. 1938-1983)

sosyal psikolog, fikir adamı ve yazar.

25 kasım 1938’de kırşehir’de doğdu. babası hacıhâfızoğulları’ndan abdullah sabri bey annesi zeliha gülsen hanım’dır. ilk ve orta öğrenimini doğduğu şehirde yaptı. dedesi ahî evran camii imamı hâfız osman efendi’nin çevresinde ve kırşehir’in mânevî atmosferi içinde tarih ve kültür konularına ilgi duydu. ortaokul sıralarında eski yazıyı öğrendi. lise talebesi iken özel arapça dersleri aldı. 0 yıllarda islâm-türk kültür tarihinin ana eserlerini okumaya başladı. bu durum, onun daha sonraki ilim hayatının önemli bir tarafını teşkil edecek olan millî ve islâmî kültür değerlerine ilgisinin temelini oluşturdu. öte yandan ziya gökalp ve hilmi ziya ülken gibi fikir adamlarının kitaplarını okudu. ilk yazısını da yine bu yıllarda mahallî bir gazetede takma adla yayımladı.

1956’da kırşehir lisesi’ni bitirdikten sonra istanbul üniversitesi hukuk fakültesi’ne kaydoldu. bu arada devrin ilim, fikir ve sanat adamlarının toplandığı meclislere katıldı; fethi gemuhluoğlu tarafından mümtaz turhan’a tanıtıldı. onun teşvikiyle hukuk fakültesi’nden ayrılarak edebiyat fakültesi’nin felsefe bölümü’ne geçti; üniversitedeki tahsil hayatı boyunca hocasından çok etkilendi.

erol güngör öğrenciliği sırasında kendi fakültesinde memurluğa başladı (1957). bu yıllarda fransızca yanında ingilizce de öğrendi. misafir profesör hains’in laboratuvar asistanlığını yaptı ve derslerini türkçe’ye çevirdi. edebiyat fakültesi’nden mezun olduğu yıl (1961) tecrübî psikoloji kürsüsü’ne asistan tayin edildi. asistanlığı sırasında türkiye’de yeni bir ilim dalı olan sosyal psikolojiye yöneldi. bu disiplinin önemli temsilcilerinden krech ve grutchfield’in eserini sosyal psikoloji adıyla türkçe’ye tercüme etti. akademik çalışmalarının yanı sıra dergi ve gazetelerde yazı yazmayı sürdürdü. 1965’te mümtaz turhan’ın yönetiminde hazırladığı kelâmî (verbal) yapılarda estetik organizasyon adlı teziyle doktor unvanını aldı. 1966’da golorado üniversitesi’nden sosyal psikolog kenneth hammond’un daveti üzerine amerika’ya gitti. bu üniversitenin davranış bilimleri enstitüsü’nde milletlerarası bir ekibin araştırmalarına katıldı. 1968’de yurda dönerek tecrübî psikoloji kürsüsü’nde sosyal psikoloji derslerini yürütmeye başladı. askerliğini yaptığı yıllarda hazırladığı şahıslararası ihtilâfların çözümünde lisanın rolü adını taşıyan teziyle doçent oldu (1970).

üniversitede verdiği dersler ve ilmî yayınları ile türkiye’de sosyal psikoloji dalını önemli bir alan haline getiren erol güngör başbakanlık planlama teşkilâtı’nda, millî eğitim bakanlığı ve kültür bakanlığı’nın çeşitli komisyonlarında görev aldı. 1978’de, genel değerler sistemiyle ahlâkî değerler arasındaki ilişkileri sosyopsikolojik açıdan incelediği değerler psikolojisi üzerinde araştırmalar başlıklı takdim teziyle sosyal psikoloji profesörü oldu. 1982 yılında selçuk üniversitesi’ne rektör tayin edildi. bu görevi sırasında 24 nisan 1983’te istanbul’da vefat etti.

xx. yüzyılın ikinci yarısında islâm’ı ve milliyetçiliği yeniden ele alıp değerlendirenler arasında önemli bir yeri bulunan erol güngör, bir tarafıyla ziya gökalp ve mehmet izzet’le başlayıp mümtaz turhan’la devam eden türk sosyoloji mektebinin bir halkasını teşkil ederken diğer taraftan islâm’ın ve milliyetçiliğin ilgiyle takip edilen bir yorumcusu olmuştur. kendisinin de bir yazısında belirttiği gibi (“mümtaz turhan’ın ardından”, hamle, nr. 2, 17 ocak 1983, s. 18-20) mümtaz turhan bir ilim adamıydı, fakat bir mütefekkir değildi. psikolojiyi edebiyat ve felsefe ile karıştıranlara karşı çıkmış, meselelerine pozitivist bir zihniyetle yaklaşmıştı. erol güngör ise yine sağlam bilgilere ve objektif davranışa sahip olmakla beraber bu bilgileri her sınıftan aydının kavrayabileceği şekilde ifade edebilmiştir. din, kültür, medeniyet, milliyet gibi birçok düşünür ve yazarın parça parça ele aldığı konulara güngör sistematik, kategorik, hatta didaktik bir yön vermiştir. bu bakımdan terkipçi bir zihniyete sahiptir.

erol güngör eserlerinde nakillerden çok birinci kaynaklara, tercümesi yapılmışeserlerde bile orijinal metinlere başvurmuştur. yazılarının ikna edici oluşunun sebeplerinin başında, ele aldığı her konuda metot olarak önce o fikri veya insanı anlamak, öncekilerle veya başka fikirlerle kıyaslamak, daha sonra da tahlil ve terkip etmek gibi açık ve güvenilir bir yol tutması gelir. kendisinin taraftarı olduğu dünya görüşünün mensuplarını da eleştirmesi inandırıcılığını destekler. sosyal çalkantıların yoğunlaştığı 1960 sonrasının yayın hayatında erol güngör’ün kitaplarından bazılarının yüksek tirajlara ulaşması, birçok münakaşa ve ihtilâflarda aklî ve mantıkî delillerle ikna edici bir ifade kullanarak uzlaştırma kabiliyetiyle açıklanabilir (1996 yılı itibariyle türk kültürü ve milliyetçilik 11., islâmın bugünkü meseleleri 10., kültür değişmeleri ve milliyetçilik 8., tarihte türkler 7., islâm tasavvufunun meseleleri 5. basımına ulaşmıştır).

erol güngör, sosyolojiyi türkiye’ye getirmesi ve üniversitelerde sosyoloji kürsüsünün kurulmasına öncülük etmesi, sosyolojik tahlillerini türk sosyal hayatına uygulaması gibi başarıları dolayısıyla takdir ettiği ziya gökalp’in din konusundaki tereddütlü ve çelişkili fikirleriyle (“ziya gökalp ve türkçülükte din meselesi”, atsız armağanı, istanbul 1976, s. 267-280) kültür-medeniyet ayırımını da ilmî bir şekilde ele almış ve eleştirmiştir (muallâ türköne, “ziya gökalp ve erol güngör’de medeniyet kavramı”, erol güngör için, ankara 1988, s. 179-189).

islâmiyet’in güncel problemlerini çeşitli yazılarında ele alan erol güngör’ün islâmın bugünkü meseleleri adlı kitabı müslümanlığı hayata açmak, reform konusunu spekülasyona kapılmadan sağlıklı olarak yorumlamak, faiz meselesinde yeni bir hamle yapmak gibi önemli konulan ihtiva eder. ona göre hıristiyanlık’ta olduğu gibi kayser’in ve îsâ’nın ayrı ayrı hâkimiyetleri söz konusu olamaz. insanı maddî ve manevî bütünlüğüyle kavrayan islâm’da bu bakımdan laiklik sadece vicdan hürriyeti mânasında düşünülebilir. islâm tasavvufunun meseleleri adlı kitabında da şeriat, tasavvuf, akıl-bâtın, dünya nizamı-iç yaşayış konularını irdeler. çeşitli felsefe ve dinlerde mistisizmi inceledikten sonra tasavvufun tarihî gelişimi, iktidarla ilişkisi, bilgi ve vecd gibi felsefî-psikolojik problemleri değerlendirir. bütün gayretlere rağmen tasavvufî hareketin zaman zaman (özellikle bazı şathiyyat metinlerinde bir müslümanı ürkütecek kadar) ehl-i sünnet itikadının dışına taşmasını ve birçok parlak zekâyı kültür alanının dışında bırakmasını, böylece mutasavvıfların toplum meselelerine ilgi göstermemelerini de hareketin olumsuz tarafı olarak görür. buna karşılık pozitivist düşüncenin aşkı ve imanı kalplerden uzaklaştırdığı bir çağda tasavvufun ahlâkî ve psikolojik değerini vurgular. sonuç olarak islâm toplumunun bugün sahip olduğu potansiyelin en çok ihtiyaç duyulan ictihad yönüne çevrilmesini ister.

eserleri. erol güngör’ün kitap, makale, deneme, ansiklopedi maddesi ve tercüme şeklindeki neşirlerinin sayısı 300’ü bulmaktadır. a) telif eserleri. 1. türkiye’de misyoner faaliyetleri (e. kırşehirlioğlu takma adıyla, istanbul 1963). türkiye’deki yabancı kültür hâkimiyetiyle hıristiyanlık telkin ve propagandası hakkında yapılmış bir araştırmadır. misyonerliğin dünyadaki tarihçesi ve yayınları ile türkiye’de xıx. yüzyıldan başlayarak kurumlaşması ve faaliyetleri, bu misyonda görev almış yabancı ve azınlık okullarıyla bunların dernek ve hastahanelerinin incelendiği eserde konuya, önceki osmanlı yazarlarının yaptığı gibi islâmiyet ve hıristiyanlık arasındaki farkların tartışılması yerine bir kültür değişmesi problemi olarak yaklaşılmaktadır. 2. türk kültürü ve milliyetçilik (istanbul 1975; 11. bs., 1995). milliyetçilik düşüncesinin gelişmesini, türk kültür ve milliyetçiliğinin dayandığı temelleri sosyal psikoloji açısından inceleyen yazılardan meydana gelmiştir. 3. kültür değişmesi ve milliyetçilik (ankara 1980; 9. bs., istanbul 1995). çağdaş bir millî kültür kurmanın gereği üzerinde durarak teknoloji ve kültür değişmesi, millî tarih meselesi, örf ve âdetler, millî karakter gibi konulan ele alan bir çalışmadır. 4. islâmın bugünkü meseleleri (istanbul 1981; 10. bs., 1996). hicrî xv. yüzyıla giriş sebebiyle kaleme alınmıştır. eserin esasını, bütün müslümanların batı medeniyeti karşısında yeni bir medeniyet kurmak ve bunu kabul ettirmek mecburiyetinde oldukları fikri teşkil eder. kitapta islâm dünyasının meseleleri özellikle bu açıdan ele alınmıştır. 5. islâm tasavvufunun meseleleri (istanbul 1982; 5. bs., 1993). islâmın bugünkü meseleleri’nde eksik kalan tasavvuf konusunun ele alındığı bir kitaptır. erol güngör bir sosyal bilimci olarak tasavvufun tarih, felsefe ve sosyal psikolojinin ışığında nasıl teşekkül ettiğini ortaya koymuş ve islâmiyet’teki yeri konusunda değerlendirmeler yapmıştır. 6. dünden bugünden tarih-kültür-milliyetçilik (ankara 1982; 7. bs., 1995). çeşitli dergilerde yayımlanmış on altı denemeden meydana gelmiştir. 7. tarihte türkler (istanbul 1988; 6. bs., 1995). türk siyaset, kültür ve medeniyet tarihini geniş okuyucu kitlesine tanıtmak için kaleme alınmıştır. erol güngör’ün vefatı üzerine son şeklini almadan basılan eser, türk tarihinin bir sosyolog gözüyle ele alınması bakımından dikkat çekicidir. 8. sosyal meseleler ve aydınlar (haz. r. güler - e. kılınç, istanbul 1995). müellifin çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanan millî kültür, edebiyat ve türkiye’nin başlıca sosyal meselelerine dair yetmiş beş makale, ayrıca kendisiyle yapılan dokuz mülâkat ve sohbetten meydana gelmiştir. 9. değerler psikolojisi (amsterdam 1993). eser güngör’ün profesörlük takdim tezidir. 10. ahlâk psikolojisi ve sosyal ahlâk (istanbul 1995). müellifin, sağlığında neşretme imkânı bulamadığı “ahlâk psikolojisi” ve “sosyal ahlâk” başlıklı iki ayrı çalışmasından oluşur.

erol güngör bunlardan başka emin işık, yaşar erol ve ahmet tekin ile birlikte ortaokul ve liseler için ahlâk; sabri özbaydar, belma özbaydar ve ayhan songar ile birlikte lise ve yaygın yüksek öğretim kurumu için psikoloji ders kitapları da yazmıştır.

b) tercümeleri. sosyal psikoloji, nazariye ve problemler (d. krech - r. s. crutchfield’den, istanbul 1965, 1970, 1980); iktisadî gelişmenin merhaleleri (w. rostow’dan, istanbul 1966; 4. bs., 1980); yirminci asrın manası (kenneth boulding’den, istanbul 1969; 4. bs., 1980); sanayileşmenin kültür temelleri (john nef’ten, istanbul 1970; 3. bs., 1980); sınıf mücadelesi (raymond aron’dan, istanbul 1973); batı düşüncesindeki büyük değişme (paul hazard’dan, istanbul 1973; 2. bs., 1981); dünyayı değiştiren kitaplar (robert downs’tan, istanbul 1980). bu son kitaba bir takdim yazısı yazan erol güngör mütercim olarak adını kullanmamıştır.

c) makaleleri. erol güngör diriliş, türk yurdu, hisar, yol, ülkücü öğretmen, töre, türk edebiyatı, millî kültür, yeni düşünce, yeni sözcü, türk kültürü, millî eğitim ve kültür, konevî, hamle, ortadoğu, millet gibi dergi ve gazetelere yazdığı makalelerle geniş okuyucu kitlesine ulaşmıştır. onun psikolojik araştırmalarıyla ilgili ilmî yayınları da daha çok makalelerden oluşur. buyayınların önemlileri şunlardır: “kültür temaslarının atitüdler üzerine tesiri” (i. ü. tecrübî psikoloji çalışmaları, ııı [istanbul 1961], s. 21-32, müellifin mezuniyet tezinin özeti); “intiharlar ve içtimaî kıymetleri” (klinik symposium, 1 [istanbul 1962], s. 22-27); “kelâmî (verbal) yapılarda estetik organizasyon” (i. ü. tecrübî psikoloji çalışmaları, ıv [istanbul 1966], s. 9-40, müellifin doktora tezinin özeti); “şahıslararası ihtilâflar ve sübjektif mâna sistemleri (the role of differential connotations in ınterpersonal conflict)” (a.g.e., vıı [istanbul 1968], s. 25-50); “ınterpersonal conflict reduction: the effects of language and meaning” (carl e. kuhlman - monroe j. miller ile birlikte, human judgment and social ınteraction [usa 1973], s. 229-237); “kültürde eski yeni” (i. ü. tecrübî psikoloji çalışmaları, ıı [istanbul 1974], s. 79-88); “denotative and connotative meaning in ınterpersonal conflict” (leadership and menagement appaisal [london 1974], s. 361-374).

erol güngör’ün eserlerinin bibliyografyası vehbi başar tarafından hazırlanmış (erol güngör için, ankara 1988, s. 199-208), daha sonra hanefi bostan tarafından tamamlanmıştır (yedi iklim, nr. 55, ekim 1994, s. 69-70). türkiye’de ve türkiye dışında ölümünden sonra erol güngör’ü çeşitli yönleriyle ele alan birçok sempozyum ve anma toplantısı düzenlenmiştir.

bibliyografya:

iü ed.fak. arşivi, erol güngör dosyası; erol güngör, “hilmi ziya ülken için”, ortadoğu, istanbul 16 haziran 1974; hayrani altıntaş, “islâm tasavvufunun meseleleri’nin bir değerlendirilmesi”, erol güngör için, ankara 1988, s. 113-121; muallâ türköne, “ziya gökalp ve erol güngör’de medeniyet kavramı”, a.e., s. 179-189; vehbi başar, “erol güngör bibliyografyası”, a.e., s. 199-208; fuat yavuz, erol güngör’ün dil, edebiyat ve edebiyat sosyolojisiyle ilgili görüşleri (yüksek lisans tezi, 1989), gazi üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü; adil çiftçi, erol güngör hakkında bir monografi denemesi (yüksek lisans tezi, 1989), dokuz eylül üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü; ahmet taşgetiren, “islâmın bugünkü meseleleri”, türk edebiyatı, sy. 97, istanbul 1981, s. 37-39; emin ışık, “içimdeki erol’a”, türk edebiyatı, sy. 128, istanbul 1984, s. 53-56; yılmaz özakpınar, “prof. dr. erol güngör’ün ilmî ve fikrî şahsiyeti”, a.e., sy. 152 (1986), s. 12-15; sabri özbaydar, “hocam erol güngör”, türk kültüründe dağarcık, sy. 3-5, istanbul 1984, s. 5; m. hanefi bostan, “prof. dr. erol güngör ve türk tarihi hakkındaki görüşleri”, tda, sy. 81 (1992), s. 35-45; ali akar, “ölümünün 10. yılında erol güngör çağrışımları”, türkiye günlüğü, sy. 22, ankara 1993, s. 66-68.

şeyma güngör *
devamını gör...
15. (Tematik)
türkiye'deki sayılı ilim adamlarından biridir. kendisi ziya gökalp'den günümüze kadar olan sosyolojiyi yapıcı bir biçimde eleştirdi. hars ve medeniyeti aynı kurallarda devam ettirdi. ırkçılığı topyekün reddetti , yerini en sade hal ile kültür milliyetçiliğine bırakmasında büyük bir rol oynadı. cemil meriç'in mağaradakiler ve erol güngör'ün sosyal meseleler ve aydınlar eseri beraber okunduğunda insan nirvanaya ulaşıyor. ömrü hayatında en büyük sarsıntısı can yoldaşı dündar taşer bey'in vefatı oldu. onun büyük türkiye idealini kitaplarında devam ettirdi. aynı zamanda ülkü ocaklarının fikir babasıdır. türk-islam davasının gizli kahramanıdır.

tarihte türkler adlı eseri 80'lerde üniversitelerde ders kitabı olarak okutuldu.
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar