gassal önünde meyyit olmak

uydurulmuş olduğunu anlatan yazı prof. dr. mustafa çağrıcı hocadandır. bir ara şu “gassal önünde meyyit olma” lafı nereden çıkmış diye merak etmiştim. elektronik ortamda ilk islâmî eserlerden başlayarak 7715 klasik kaynağı taradım (ki, buların içinde 30-40 cilt olanlar da var). bu kaynaklardan 12. yüzyıla kadar yazılmış olanların hiçbirinde böyle bir ifadeye rastlamadım. bu ifade ilk defa ama açık biçimde kul-allah ilişkisi bağlamında gazâlî (ö.m.1111) tarafından ihyâ’da, “tevhid ve tevekkül” bölümünde sadece bir defa kullanılmış (kahire 1332, ıv, 261). ifade şöyle: “tevekkülün (allah’a dayanıp güvenmenin) üçüncü ve en yüksek derecesi, tevekkül edenin, her türlü tutum ve davranışları sırasında Allah’ın huzurundaki halinin, ölünün yıkayıcı önündeki haline benzemesidir.” sonraki binlerce kaynaktan sadece dördünde geçtiğini gördüm. biri (necmeddin ibn kudâme [ö.m.1290], muhtasaru minhâci’l-kāsıdîn) ihyâ’nın özeti, diğeri de (murtaza ez-zebîdî [ö.1791], ithâfü’s-sâde) ihyâ’nın şerhi olduğu için onları saymazsak, sadece iki kaynakta (nüveyrî [ö.1333], nihâyetü’l-ereb; muhammed el-hâdimî [ö.1743], el-berîkatu’l-mahmûdîyye) gazâlî’nin kullandığı ifadenin tekrarı şeklinde geçmektedir.

yukarıdaki alıntıda gazzâlî (ve diğer iki âlim), söz konusu metaforik ifadedeki ‘gassal’in Allah, ‘meyyit’in de kul olduğunu açıkça söylüyor. buna rağmen onların Allah’a teslimiyeti anlatmak için kullandıkları bu metafor tarikat, tekke ve ‘cemaat’lerde tam ters yüz edildi. bu sözdeki Allah yerine şeyh/ mürşid kondu ve ifade “mürşidin/şeyhin önünde mürid, yıkayıcısının önünde ölü gibi olacak” haline getirildi. böylece aslında tam tevhidi anlatmak için kullanılan bir söz, tevhidin zıttı olan –bazı âlimlerin şirk diye nitelediği- ters bir anlama dönüştürüldü. yazının tamamı buradan ;(https://www.karar.com/gassa...)
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar