kırklareli

türkiye'nin en iyi eğitim altyapısına sahip ikinci ili olan kırklareli, aynı zamanda anaokulu öğretmeninin en yoğun olduğu yer. okur-yazar oranında ikinci sıradaki kent, sanat etkinliklerine çok duyarlı. öyle ki, türkiye' de tiyatroya ilginin en yoğun olduğu kent konumunda. ulaşım imkanlarının karayoluyla sınırlı olması dışında kentin önemli bir problemi yok.
devamını gör...
trafik kodu 39, telefon alan kodu 0288 olan ilimizdir. bulgaristan sınırındadır. vize gibi gerçek durumdan esinlenerek adlandırılan bir ilçeye sahiptir. yıldız dağları vardır bu ilde, ilden daha meşhurdur.

ilçeleri; babaeski, demirköy, kofçaz, lüleburgaz, pehlivanköy, pınarhisar ve vize'dir.
devamını gör...
üniversite sınavlarına girenlerin 54% üne bir üniversite kazandırarak en birinci olmuş ilimizdir. ayrıca iğneada diye bir kasabası vardır ki ada değildir ama subasan ormanları ile fotoğrafçıların vaz geçilmezdir. vize ilçesinin ise sokakları ıhlamur ağaçları ile doludur.böyle ferah mı ferah bir yer işte.
devamını gör...
5 senedir ikamet ettiğim, doğası güzel, insanı düşündüren bir şehirdir.. chp'li maskelerinin altında sakladıkları faşizmi görmek çok zor değildir.. şarap ve sucuğuyla ünlü olsa da süt ve süt ürünlerinde de gelişmiş, peyniriyle, yoğurduyla tanınmaya da başlamıştır..

(bkz: kırklarelispor)
devamını gör...
kırklareli. marmara bölgesinin trakya kesiminde şehir ve bu şehrin merkez olduğu il.

ıstranca (yıldız) dağlarının iç kenarını izleyen ve istanbul’u aşağı tuna havzasına bağlayan tarihî yol (sağ yaka yolu) üzerinde bulunur. şehir, istanbul-edirne-avrupa demiryolundan mandıra istasyonu’nda ayrılan ve günümüzde önemini yitirmiş bulunan 47 kilometrelik bir şube hattıyla demiryolu şebekesiyle irtibat halindedir.

şehrin ne zaman ve nasıl kurulduğu bilinmemektedir. ancak civarda höyüklerin bulunuşu yerleşmenin oldukça eski tarihlere indiğini ortaya koyar. yörenin tarihi trakya’nın tarihiyle paralellik gösterir. eskiçağ’larda iskitler’in, persler’in, trak kavimlerinin kurduğu odris devleti’nin (mansel, s. 26), makedonya kralı filip’in ve galatlar’ın hâkimiyeti altında kaldıktan sonra roma topraklarına katıldı ve roma’ya bağlı trakya eyaletinin sınırları içinde yer aldı. roma imparatorluğu’nun ikiye ayrılmasından sonra da bizans’ın (doğu roma) payına düştü. bizans döneminde şehrin adı saranta ekklesies idi. bu dönemde zaman zaman bulgarlar’ın akınlarına uğradı. bulgarlar şehir için lozengrad adını kullanırlardı. gerek roma gerekse bizans hâkimiyeti altında bulunduğu sıralarda trakya ile birlikte kırklareli çevresi de birkaç defa got istilâsıyla karşılaştı. v. yüzyılın ilk yarısından itibaren yöreye hun akınları başladı. bu akınlar bir sonraki yüzyılda tekrarlandı. ardından avarlar’ın (vııı ve x. yüzyıl), haçlılar’ın (xıı. yüzyıl sonu) ve latinler’in (xııı. yüzyıl başı) saldırılarına uğrayan saranta ekklesies’in osmanlı idaresine hangi tarihte girdiği hakkında ilk osmanlı kaynaklarında kesin bilgi yoktur. genellikle buranın edirne’nin 763’te (1361) fethinden sonra ele geçirildiği kabul edilmektedir. ayrıca bulgar kralı aleksandr’ın şehri geri aldığı ve onun ölümü üzerine baş gösteren karışıklıklar sırasında timurtaş paşa tarafından yeniden zaptedildiği de belirtilir. fetih tarihi ise 768 (1366) ve 770 (1368-69) yılları olarak gösterilir. osmanlı idaresine girdikten sonra şehrin adı eski isminin aynen tercümesi olan kırkkilise şekline dönüştürüldü, cumhuriyet dönemine gelinceye kadar da bu ad kullanıldı.

kırkkilise, osmanlı idaresinde rumeli eyaletinde vize sancağına bağlı bir kaza merkezi idi. aynı zamanda istanbul’u doğu ve orta avrupa’ya bağlayan önemli bir konaklama merkezi durumunda bulunuyordu. xvı. yüzyılın ilk yarısında 935 (1529) tarihli deftere göre şehir câmi-i atik, câmi-i kebîr, hacı zekeriyyâ, sultan bayezid han kethüdâsı, yapraklı ve karaca ibrâhim adlı altı mahalleden oluşuyordu. bu sırada toplam nüfus 283 hâne (yaklaşık 1300 kişi) dolayındaydı. gerek şehir gerekse yöresindeki köylerde batı anadolu’dan getirilip yerleştirilmiş yörük grupları bulunuyordu. bunlar kırkkilise yörükleri olarak teşkilâtlandırılmış ve bölge de bir müsellem sancağı haline getirilmişti. xvıı. yüzyılda rumeli eyaletine bağlı aynı adlı sancağın merkezi durumunda olan şehri 1608’de gören polonyalı simeon buranın taştan yapılmış evleri olduğunu belirtirken evliya çelebi kırkkilise’den kalesi olmayan, bayır dibinde yer alan, bakımlı konakları ve yemyeşil bahçeleriyle dikkati çeken bir şehir olarak söz eder. ayrıca buradaki eski cami’nin adını verir (seyahatnâme, v, 79-80). xvııı. yüzyılda durumunu koruduğu anlaşılan şehre 1762’de gelen boşkoviç müslüman ve hıristiyanların bir arada yaşadığını belirtir. burada ayrıca alman kökenli yahudiler de bulunuyordu ve bunlar tereyağı ve peynir imaliyle uğraşıyorlardı.

tanzimat’tan sonra osmanlı idare düzeninde eyalet sisteminden vilâyet sistemine geçilince kırkkilise, edirne vilâyetine bağlı bir sancak merkezi durumuna geldi. 1877-1878 osmanlı-rus savaşı’nda ruslar’ın eline geçti. bu savaşın ardından 3 mart 1878’de imzalanan ayastefanos antlaşması’nın maddelerinden birine göre kırkkilise yeni kurulan bulgaristan prensliği’ne bırakıldı. fakat aynı yılın 13 temmuzunda imzalanan berlin antlaşması’na göre şehir türkler’e iade edildi ve sancak merkezi olma özelliğini sürdürdü. xıx. yüzyılın ikinci yarısı boyunca toplam 7500-14.000 arasında değişen nüfusa sahip olan şehirde 1874’te on bir cami, üç mescid, altı kilise, bir sinagog, yirmi bir han, iki hamam, kırk dört mağaza, 721 dükkân mevcuttu.

kırkkilise, balkan savaşı’nın başlarında 24 ekim 1912 tarihinde bulgar kuvvetlerince işgal edildi. şehir dokuz ay kadar süren bu işgalden 21 temmuz 1913’te kurtarıldı. kurtuluş savaşı yıllarında 26 temmuz 1920’de yunan işgaline uğrayan kırkkilise 10 kasım 1922’de geri alındı. yunan işgali sırasında merkezi edirne olan trakya umumî valiliğine bağlı sancaklardan birinin merkeziydi. cumhuriyet’in başlarında 1924 yılında il merkezi durumuna getirildi. aynı yılın sonlarına doğru (20 aralık 1924) kırkkilise adı kırklareli’ne dönüştürüldü.

günümüzde kırklareli şehri, ıstranca dağlarından inerek babaeski suyuna kavuşan bağlıca (okluca) deresinin iki tarafına yayılmıştır. güneyde demiryolu istasyonunun bulunduğu kesimde 200 m. civarında olan yükseklik, şehrin en eski kesimi olan yayla ve demirtaş mahallelerinin yerleştiği iki tepenin bulunduğu yerde 240 metreyi aşar. iki tepe ile ikisinin arasındaki boyun noktasında kurulan kırklareli, bu yerleşme konumuyla şehircilikte “semer tipi yerleşme” olarak adlandırılan tipin en güzel örneğini oluşturur. şehir mekân üzerinde geliştikçe bu iki tepe üzerinden aşağıdaki ovaya doğru genişlemiştir. 1970’li yılların başında yedi mahalleden ibaret olan kırklareli’nde günümüzde (2000’li yılların başı) mahalle sayısı on biri bulmuş ve şehrin kapladığı alan da 1949’da 400 hektar iken (belediyeler yıllığı ıı, s. 600) 800 hektara yaklaşmıştır. bu genişlemeye paralel olarak nüfusu da artmıştır. cumhuriyet’in başlarında şehrin nüfusu 12.911 iken (1927 sayımı) 1935’te 20.000’i aşmış (20.891), 1940 yılında ise ıı. dünya savaşı sebebiyle trakya’nın başka askerî merkezlerine olduğu gibi kırklareli’ne de askerî kuvvetler yığılması üzerine 30.000’i de geçmiş (32.232), savaşın bitimini izleyen ilk sayımda (1945 ekim) bu kuvvetler geri çekildiğinden nüfus 15.000’in altına düşmüştür (14.412). bundan sonra savaş yıllarında ulaştığı nüfusu ancak otuz beş yıl sonra bulabilmiştir (1975’te 33.265 nüfus). ardından normal artış seyrini izleyen nüfusu 1985’te 40.000’i (40.881), 2000 nüfus sayımının geçici sonuçlarına göre de 50.000’i geçmiştir (53.221).

şehrin günümüzdeki canlı iş merkezi düzlükteki cumhuriyet meydanı ve bunun çevresindeki kesimlerde toplanmıştır. atatürk’ün 1930 yılında kırklareli’ni ziyaretindeki konuşmasını yayla mahallesinde bulunan eski hükümet konağının balkonundan yaptığı düşünülürse 1930’lu yıllarda şehrin ağırlık merkezinin günümüzde sönükleşmiş bulunan eski nüvede bulunduğu, o yıllardan daha sonra aşağıdaki cumhuriyet meydanı çevresinin canlandığı anlaşılır. bu meydan, 1948’de gerçekleşen şehrin ilk imar planının neticesi olarak şehrin çekirdeği durumundaki hızır bey külliyesi ile belediye arasında açılmıştır. şehrin kurtuluş caddesi, balkan caddesi, mustafakemalpaşa bulvarı, namazgâh caddesi bu meydanda birleşecek biçimde, yani “ışınsal cadde sistemi”nde düzenlendi. şehrin ikinci imar planı olan 1968 planına göre de geniş çaplı kamulaştırmalarla hükümet meydanının düzenlenmesi yapıldı. şehrin bu ikinci önemli meydanından da fevziçakmak bulvarı, atatürk bulvarı, yüzüncüyıl caddesi ve istiklâl caddesi gibi önemli caddeler gene ışınsal olarak ayrılmaktadır.

kırklareli önemli bir ziraî merkez özelliğini sürdürmektedir. şehirde sanayi kuruluşu olarak ana maddesini tarımsal ürünlerden alan sanayi kolları (peynir ve ayçiçek yağı imalâthâneleri, yem üretimi, mübâdeleden önceki önemini yitirmiş olan şarapçılık vb.) sayılabilir. ticaretin gelişmesinde 1971’de açılan, bulgaristan’la ve onun aracılığıyla romanya ile ilişkiyi sağlayan dereköy sınır kapısının etkisi sezilebilmektedir (bu kapıdan 1996 yılında toplam 218.816 kişi ve 25.621 araç giriş yapmış, 21.719 araç da çıkmıştır).

şehirde başlıca tarihî eserler olarak 1383 tarihli hızır bey külliyesi (cami, hamam ve arasta), emin ali çelebi tarafından yaptırılan kadı camii (1577), güllâbi ahmed paşa tarafından yaptırılan beyazıt camii (1593 tarihli bu cami paşa camii olarak da bilinir), karakaş hacı mehmed camii (1628 tarihli bu cami 1960’taki onarımından sonra orijinalliğini tamamen yitirmiştir), karaca ibrâhim bey’in yaptırdığı kapan camii ve gümrük hanı ile (1640) kapan çeşmesi (1771), kayyumoğlu çeşmesi (1769), kadı çeşmesi (1568) gibi çeşmeler sayılabilir.

kırklareli şehrinin merkez olduğu kırklareli ili edirne, tekirdağ illeri, ayrıca bulgaristan topraklarıyla çevrilmiştir. doğudan da karadeniz’le sınırlanmıştır. merkez ilçeden başka babaeski, demirköy, kofçaz, lüleburgaz, pehlivanköy, pınarhisar ve vize adlı yedi ilçeye ayrılır. 6278 km² genişliğindeki kırklareli ilinin sınırları içinde 2000 nüfus sayımının geçici sonuçlarına göre 328.461 kişi yaşıyordu. nüfus yoğunluğu da elli iki idi.

diyanet işleri başkanlığı’na ait 2001 yılı istatistiklerine göre kırklareli’nde il ve ilçe merkezlerinde altmış bir, kasabalarda otuz iki ve köylerde 188 olmak üzere toplam 281 cami bulunmaktadır. il merkezindeki cami sayısı on dokuzdur. bibliyografya:

polonyalı simeon’un seyahatnâmesi: 1608-1619 (trc. h. d. andreasyan), istanbul 1964, s. 3; evliya çelebi, seyahatnâme, v, 79-80; ahmet izzet paşa, feryadım (nşr. süheyl izzet furgaç), istanbul 1992, ı, 47, 127, 154; arif müfid mansel, trakya’nın kültür ve tarihi, istanbul 1938, s. 24, 25, 26, 30, 31, 37, 43, 45; belediyeler yıllığı ıı, ankara 1949, s. 600; gökbilgin, edirne ve paşa livâsı, bk. indeks; a.mlf., “kanuni sultan süleyman devri başlarında rumeli eyaleti, livâları, şehir ve kasabaları”, ttk belleten, xx/78 (1956), s. 255, 269; nazif karaçam, bütün yönleri ile kırklareli ve ilçeleri, istanbul 1970; a.mlf., efsaneden gerçeğe kırklareli, kırklareli 1995; hans-jürgen kornrumpf, die territorial-verwaltung im östlichen teil der europäischen türkei, freiburg 1976, s. 153, 155, 293-294; besim darkot - metin tuncel, marmara bölgesi coğrafyası, istanbul 1981, s. 98, 107, 108; tevfik bıyıklıoğlu, trakya’da millî mücadele, ankara 1987, ı, 377, 379; oya esin kaymaz, kırklareli şehri (yüksek lisans tezi, 1994), iü sosyal bilimler enstitüsü; ahmet ardel - erol tümertekin, “trakya’da coğrafî müşahedeler”, türk coğrafya dergisi, sy. 15-16, istanbul 1956, s. 11-12; ismail eren, “rucer yosif boşkoviç’in 1762 tarihli istanbul-lehistan seyahatine ait hatıra defteri”, td, sy. 16 (1962), s. 98-99; özcan mert, “kırklareli kitabeleri”, a.e., sy. 25 (1971), s. 155-162; l. inciciyan, “osmanlı rumelisinin tarih ve coğrafyası” (trc. h. d. andreasyan), gdaad, sy. 4-5 (1976), s. 136-137; ahmet ardel, “kırklareli”, ia, vı, 762-764; cengiz orhonlu, “ķırķ kilise”, eı² (fr.), v, 146.

metin tuncel *
devamını gör...
kemal kılıçdaroğlu'nun tanımına göre şöyle bir şey:
kırklareli: trakya'nın en güzel ilçelerinden illerini, illerini ilçelerini barındıran bir trakya'da en güzel ilçelerinden illerinden birisi trakya ve ilçeleri
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar