şeyh bedreddin

dünyanın ilk materyalistlerindendir kendisi. düşüncesini de şöyle açıklamıştır; ''enel hak doğru bir deyiş ise ve ben tanrıysam aynı zamanda bir maddeysem tanrı da bir maddedir.''
devamını gör...
nazım hikmet'in yazdığı destanın en etkileyici ve akılda kalıcı bölümü 14. bölümdür:


yağmur çiseliyor,
korkarak
yavaş sesle
bir ihanet konuşması gibi.

yağmur çiseliyor,
beyaz ve çıplak murted ayaklarının
ıslak ve karanlık toprağın üstünde koşması gibi.

yağmur çiseliyor.
serezin esnaf carşısında,
bir bakırcı dükkanının karşısında
bedreddin'im bir ağaca asılı.

yağmur çiseliyor.
gecenin geç ve yıldızsız bir saatidir.
ve yağmurda ıslanan
yapraksız bir dalda sallanan şeyhimin
çırılçıplak etidir.

yağmur çiseliyor.
serez çarşısı dilsiz,
serez çarşısı kör.
havada konuşmamanın, görmemenin kahrolası hüznü
ve serez çarşısı kapatmış elleriyle yüzünü.

yağmur çiseliyor.
devamını gör...
şeyh bedrettin'in materyalist yahut sosyalist olduğu iddiası tamamen yanlıştır. öncelikle anakronizmdir bu. ikincisi de, sosyalizme bu ülkede bir dayanak bulmak için nazım hikmet ve türdeşlerinin tepe tepe, cehaletle istismar ettiği bir şahsiyettir şeyh bedrettin. isterseniz şeyh bedrettin'i kısaca tanıtalım ki, bu iddianın ne kadar saçma sapan olduğu anlaşılsın:

şeyh bedrettin 1359 yılında simavnada doğmuştur. babası, simavna kalesini fetheden ve daha sonra da burada kadı olan israil'dir. annesi ise, fetihten sonra müslüman olup israil beyle evlenen melek hanımdır. melek hanım, kalenin bizanslı kumandanının kızıdır.

şeyh bedrettin dini bir ortamda yetişmiştir. fıkıh geleneğinin güçlü olduğu bir ailede büyüyen şeyh bedrettin, mevlana şahidi'de hıfzını tamamlamış, ardından bursa ve konyada dini eğitimine devam etmiştir. konyada bir yıl kaldıktan sonra, babasının vefatı üzerine kahireye gitmiştir. bedreddin kahirede şerif-i cürcani ile birlikte mübarek şah-ı mantıkinin talebesi olmuş, bir süre sonra cürcani ile birlikte hacca gitmiş, bu arada islam dünyasında yavaş yavaş tanınmaya başlamış, kutsal topraklarda bir süre kaldıktan sonra tekrar kahireye dönerek memluk sultanının oğluna özel hoca tayin edilmiştir.

şeyh bedrettin kahiredeki bu dönemde, hayatının geri kalan dönemini etkileyecek olan şeyh hüseyn-i ahlati ile tanışır. ahlatinin tavsiyesiyle tebrize gider ve orada hurufi çevrelerle teması olur. tebrizden sonra tekrar kahireye dönen bedrettin, vefat eden şeyhinin yerine geçmiştir. (1403) fakat buradaki diğer halifelerle geçinemeyen şeyh bedrettin, anadoluya dönme kararı almıştır. ankara savaşı sonrasında ortaya çıkan karışıklar içindedir anadolu. fetret devri de denilen bu dönemde, şeyh bedrettini önce bursada, ardından ailesinin yaşadığı edirnede görürüz.

şeyh bedrettin'i bir ihtilalci, hatta materyalist görenlerin gülünçlüğü ise biraz da bu dönemleri bilmemelerindne kaynaklanır. şeyh bedrettin bu yıllarında, yıldırım bayezidin oğlu olan ve sultanlığını ilan eden musa çelebinin hizmetine girer ve onun kazaskeri olur. 8 yıl musa çelebinin kazaskerliğini yapan şeyh bedrettin, çelebi mehmetin osmanlının tek ve egemen sultanı haline gelince musa çelebinin diğer yardımcıları ile birlikte tutuklanmış, fakat ilmi şahsiyetine duyulan hürmet dolayısıyla ayda 2 bin akça tahsisatla iznike sürülmüştür.

şeyh bedrettin iznikte iken, börklüce mustafa karaburunda, ve yahudi dönmesi bir kişi olan torlak kemal de manisada isyan etmişlerdir. her iki isyan da bastırılmıştır. bu isyanlarla kendisi arasında ilişki olduğu düşünülür ve/veya anlaşılır diye düşünerek şeyh bedrettin iznikten kaçarak önce kastamonuya gelmiş ve burada isfendiyaroğlu beylüğüne sığınmış, ardından da deniz yoluyla eflak'a, oradan da dobruca ve deliorman bölgesine geçti. burada isyan hazırlığına girişen şeyh bedrettin başarısız oldu.

ele geçirilen şeyh bedreddin çelebi mehmedin huzuruna getirildi. dini bir kişilik olması dolayısıyla, başında mevlana haydarın olduğu dini bir heyet tarafından sorgulandı. hakkında idam kararı verilen şeyh bedrettin, 2 zülkade 818-20 ocak 1416da serezde idam edildi.

şey bedrettin isyanını destekleyen kitlenin dinsel gerekçelerden ziyade, ekonomik ve politik sebeplerle destek verdiği görülmektedir. 8 yıllık kazaskerliği döneminde geniş bir ilişkiler ağı kuran şeyh bedrettin, başarılı olması halinde çıkarları sarsılan bazı beylere ve köylülere yeni topraklar verme vaadinde bulunmuştur. bu insanların dinsel gerekçelerle hareket etmediklerini gösteren bir diğer kanıt ise, şeyh bedrettinin etrafında toplananların bayezit paşa tarafından kolayca ikna edilmeleridir.

türk tarih yazıcılığının ideolojik ve amatör bir kesimi, şeyh bedrettini bir sosyalist ihtilalci olarak tanıtmaya çalışmaktadır. oysa şeyh bedrettinin kitapları, idamından yüzlerce yıl sonra bile osmanlı medreselerinde okutulmuştur. özellikle nazım hikmet ve nedim gürsel, bu konuda yeterli donanıma sahip olmadıkları için şeyh bedrettine sosyalist bir önder kisvesi giydirmeye çalışmışlardır. ne yazık ki inanan bazıları çıkmıştır. oysa durum, islami ilimlerde haylice mesafe katetmiş, tasavvuf çevrelerince saygı gören ve bir dönem devlet adamlığı yapmış şeyh bedrettinin politik sebeplerle devlete isyan etmesidir.
devamını gör...
''her şey ortaktır, yarin yanağından gayri.'' dediği iddia edilir. bu söz (elbet başka sözleri de vardır.) sosyalizmin temellerini oluşturuyormuş.

öyle ya da böyle, bir sapık, haindi ve asıldı.
devamını gör...
baba ilyas ın fikirsel olarak devamı olan kimsedir. mülkün, toprakların devletin, iktidarın malı değil de halkın malı olması gerektiğini, üretim faaliyetlerinin halk eliyle yürütüldüğü gibi hasadın da halkın olması gerektiğini savunan bir adamdır.

haksızlığa karşı çıktığı için idam edilmiştir. mezarı istanbul'da türk ocağı'nın bahçesindedir
devamını gör...
sözleri nazım hikmet in şiirinden alan bir ahmet kaya türküsüdür. yamulmuyorsam zerrin özerde söylüyor. ilk kominist de derler. kadın dışında her şey ortak tır gib isnden fikirleri vardır.
evet , komunizmide aslında biz türkler bulduk. *
devamını gör...
ehli sünnetten sapmış mürted olmuştur. mürtedin cezası ölümdür. şeriat hükmünü yerine getirmiştir. gerisi laf ı güzaf. geberip gitmiş bir kafirdir vesselam.
devamını gör...
fetret devrinde şehzade musa tarafından kadıaskerliğine atanmış bir devlet adamıdır.

şehzade musa babası yıldırım bayezid'in merkeziyetçi imparatorluğu timur tarafından yıkılınca uç geleneğini tekrar canlandırmak istemiş ve bunun için bedreddin gibi radikal , heyecanlı ve atak mutasavvıflardan yararlanmaya çalışmıştır.

musa daha sonraki yıllarda merkeziyetçi imparatorluğu tekrar diriltecek ve uçların etkinliğini yeniden azaltacak olan çelebi mehmed'e yenilip , tahtı kardeşine kaptırınca anti-konformist bir şeyh olan bedrettin'in işleri de bozulmuş olacaktır. bedrettin arkadaşlarıyla isyan edecektir.

ve olaylar gelişir...
devamını gör...
10 yaşındayken tuncel kurtiz çatalcadaki topuklu çeşmesinde erguvan şenlikleri kapsamında gelip canlı canlı kanlı kanlı oynamıştı şiiri... yok yok yaşamıştı.
åžimdilerin popüler dayısı, 5 sene öncenin hacısı* sayın kurtiz sapına kadar sol adamıdır vesselam.

Not0: 10 yaşında olduğum için hiç bir beep anlamamıştım.
Not1: Topuklu çeşmesinde hala halı yıkanır
NOt2: Öğleden sonraları inekler gelip çeşmeden su içer
NOt3: Topuklu çeşmesi rumlardan kalmış acayip bir mekandır. AKP'li belediye içine etmiş, kendi haline bırakmıştır*
devamını gör...
ortak mülkiâ­yeti savunan görüşleriyle ve isyan hareâ­ketiyle dikkati çeken ünlü mutasavvıf. müritlerinden börklüce mustafa ve torlak kemal’in 1416'da manisa dolayâ­larında ayaklanması üzerine kırım'a geâ­çen bedreddin, eflak beyinin yardıâ­mıyla asker toplamaya başladı. ancak müritlerinin isyanının bastırılmasıyla deliorman'da saklandı; fakat yakalanaâ­rak yargılandı ve idam edildi. muhyiddin arabã®'den oldukça etkilenmiş olan şeyh bedreddin, vahdet-i vücud fikâ­rine karşı vahdet-i mevcud'u savundu; tanrı ile doğanın ayniliğini vurguladı. bundan başka bedreddin, kıyameti ve 'cennet cehennem inancını simgesel olarak açıklamaya çalıştı; kur'an'ın bââ­tını yorumunu tercih etti.

åžeyh bedreddin’in hayatı ile ilgili çok değişik rivayetler vardır. kendi soyundan halil b. ismail’in kaleme aldığı menakıb'da bedreddin’in, simavna kadısı israil’in oğâ­lu olduğu kaydedilmektedir. annesi, bir muhtedi olan melek hatundur. bedreddin ilk bilgilerini, edirne'de babası molla yusuf'tan almıştır. daha sonra, bursa ve konya gibi önemli ilim merâ­kezlerine giderek fıkıh, mantık ve astroâ­nomi dersleri okumuştur. daha sonra tahsiline kahire'de devam etmiştir. åžeyh hüseyin ahlatı ile tanışmış, dost olmuşlar ve tasavvufla ilgilenmeye başâ­lamıştır. daha sonra kahire'de ahlati'nin halifesi olmuş, onun ölümünden sonra şeyh olmuştur.

1405 yılına doğru mısır'dan ayrılarak konya, aydın ve izmir'den edirne'ye dönmüştür. bir müddet sakin bir hayat sürmüş, devrin siyasi karışıklığından yaâ­rarlanarak musa çelebi tarafında yer alâ­mış ve kazasker olmuştur. üç yıl devam eden bu görev sırasında rumeli'de görüşâ­lerini yayarak önemli sayıda mürit kaâ­zanmıştır. musa çelebi, kardeşi mehmet çelebi'ye mağlup olmasından sonra 1413'de iznik'e sürgün edilmiştir. åžeyh bedreddin’in müritlerinden börklüce mustafa aydın'da, torlak kemal de manisa dolaylarında ayaklanınca (1416 yıâ­lında), åžeyh bedreddin, iznik'ten kaçarak isfendiyaroğullarına sığınmış, oradan da kırım'a kaçmıştır. eflak beyi mircea’nın desteği ile silistre'de yeniden teşkilatmaya başlamış ve etrafına dervişâ­ler, sipahiler, medrese öğrencileri ve akınâ­cılardan önemli bir grup toplamıştır. ayâ­dın ve manisa ayaklanmaları bastırılmış ve anadolu sükunete ermiştir. bunun üzerine åžeyh bedreddin deliorman'a sakâ­lanmış, yakalanarak muhakeme edilmiş ve 1420'de serez'de idam edilmiştir. kemikleri 1924'de serez'den istanbul'a geâ­tirilmiş, birçok yerde muhafaza edildikten sonra, 1961'de sultan mahmud'un divanyolu'ndaki türbe haznesine göâ­mülmüştür.

åžeyh bedreddin, muhiddin arabi'nin etâ­kisinde kalmış büyük bir din alimidir. muhiddin arabi'nin vahdet-i vucüd (varâ­lığın birliği) düşüncesine karşı, vahdet-i mevcut düşüncesini geliştirmekte, vahâ­det-i vücudu bir başka yolla açıklamaya çalışmaktadır. ona göre tabiattaki varlıkâ­larla, Allah bir ve aynı şeydir. farklılıklaâ­rın, çelişkilerin ve karşıtlıkların ortadan kalktığı mutlak varlık, birlik olarak Allah, çokluk olarak da doğa ya da kainattır. mutlak varlık, madde ve ruh şekillerinde ortaya çıkmakta ve birbirinden ayırmak imkansız hale gelmektedir. åžeyh bedreddin, ruh ve maddeyi aynı düzeyde gördüğü için, birçok mutasavvıftan ayâ­rılmaktadır.

åžeyh bedreddin, bedenlerin yeniden diâ­rilmesi inancını da farklı açıklamaktadır. beden toprağa karıştıktan sonra, insan bedeni latifleşir ve Allahla bir olur. ona göre, ölümden sonraki haşr imkansız göâ­rünmektedir.

åžeyh bedreddin’in cennet ve cehennem anlayışı da farklıdır. yaygın olan cennet ve cehennem inancına fazla önem verâ­memektedir.

åžeyh bedreddin monoteist dinlerin asıl kaynağının bir olduğunu ve ahiret yöâ­nünden tümünün aynı yola çıktığını söyâ­lemektedir.

åžeyh bedreddin'e nisbet edilen düşünceâ­lerden biri de “ortak mülkiyet” meselesidir. åžeyh bedreddin’in eserlerinde doğruâ­dan doğruya bu konuda bilgi olmamakla beraber, müridi olan börklüce mustafa ve taraftarları bu fikirleri yaymışlar ve erkek-kadın birarada sazlı içkili ayinler icra etâ­mişlerdir.

türk marksistleri, bu tür fikirleri şeyh bedreddin'e atfederek, anadolu'da onun müritlerinin başlattığı isyan hareketlerini bir halk devrimi olarak yorumlamışlardır. åžeyh bedreddin birçok eser vermiştir.

1- letaifü'l-işârât (fıkıhla ilgili)

2- câmi'ul-fusüleyn (muamelata dair fıâ­kıhla ilgili)

3- varidat (felsefe, kelâm, tasavvuf ve diâ­ğer fikri konularla ilgili) bu eserlerin en önemlileridir.

sonuç olarak åžeyh bedreddin, iyi bir islâmi eğitim görmekle beraber, tasavvuf ve kelam konularında batıniliğin tesirinde kalmış ve ehl-i sünnet düşüncesinin dışıâ­na çıkmıştır.

devamını gör...
komunist falan değildir.vahdet-i vücud ehlidir.son devre melamiyeliğinin kurucusu muhammed nurul arabi kuddise sirruh varidatını şerh etmiştir.ayrıyetten ebussuud efendinin babası da varidatı şerh etmiş, åžerhin girişinde åžeyhi övmüştür.
devamını gör...
kendisi ne sapık ne hain ne de komünisttir.koyu bir vahdet-i vücud ehlidir.kendisine şeyhulislam ebussud efendinin mutasavvıf babası övgüler üzmüştür.*bizzat niyazi mısri hazreterinin övgülerine mazhar olmuştur."can kuşunun her daim ezkarıdır varidat" şeklinde başlayan onun varidat adlı eserine yaptığı methiyesi meşhurdur mısri hazretlerinin.omanlıya karşı düzenlediği isyan olayı mechuliyettedir.osmanının tam anlamıyla bir islam devleti olduğunu söyleyemeyiz.kendisi sevenleri tarafından åžeyhul ekber muhyiddin ibni arabi hazretlerinin varisi olarak kabu edilir.balkanlarda hala bedreddinã® tarikinden gelenler vardır.åžeyhin mezarına gidip fatiha okuyan ve bu gelenekten gelen birin gördüğünü bizzat murat bardakçı söylüyor.
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar