sierra leone

1. (Tematik)
batı afrika'da, başŸkenti freetown olan, elmas madenleri açısından çok zengin olmasına rağŸmen dünyanın en fakir ülkeleri arasında yeralan, 1990-2002 yılları arasındaki iç savaşŸ sırasında çocukları zorla savaşŸtırılan, savaşŸmak istemeyenlerin kolunun-bacağŸının kesilmesi nedeniyle kolsuz-bacaksız bir çok sakat nüfusu bulunan ülke.
devamını gör...
2. (Tematik)
birleşmiş milletler verilerine göre insani gelişmişlik açısından en sondaki 4 ülkeden biri. ortalama ömür 40 yıldır, her beş çocuktan üçü 5 yaşına gelmeden ölüyor. nufusu 6 milyondur. nufusun % 60 ı müslüman, % 30 hristiyan,%10 u animist. fakat hristiyanlar hızla yükseliyorlar. dünyada hiç bir misyoner teşkilatı olmasın ki orada olmasın. başkentte günde 2 saat elektrik verilir,fakat evlerin çoğunda zaten elektrik tesisatı yoktur. åžehirde jeneratörle çalışan cep telefonu şarz dükkanları vardır. lağımlar caddelerin ortalarından akar. dünyanın en kıymetli elmas, altın, titanyum madenlerine sahiptir. belçikalı yahudi elmas şirketleri madenlerin imtiyazlarını ellerinde tutarlar. madenlerde insanlar günlük 1 doların altındaki ücretlere çalışırlar. daha önceleri basında gördüğümüz afrikalı çocuk askerler bu ülkede iç savaş sırasında ortaya çıkmıştır.
devamını gör...
3. (Tematik)
ülkede ulaşıma açık bir havaalanı vardır.
kendi havayolu şirketi yoktur. ilginçtir türklere vize uygularlar. ülkemizde elçiliği yoktur, ankara da fahri elçilikleri vardır vizeyi orası verir.
trafik kazalarında 1000 kişiye düşen ölümde dünya 1.sidir.
doğum sırasında anne ölümlerinde dünya 2.sidir.
bir üniversite vardır.
anaokulundan üniversiteye kadar başörtüsü sorunu yoktur. (geri kalmış ülkeye ondan)
devamını gör...
5. (Tematik)
1961 yılında ingiltere'den ayrılıp bağımsızlığını ilan ettikten sonra darbe manyağı olmuş afrika ülkesidir.

1967 de yıl içinde iki darbe, 1968, 1992, 1996 ve 1997 yıllarında darbe olmuştur.

toplam 6 başarılı darbe.

(bkz: muz cumhuriyeti)
devamını gör...
9. (Tematik)
çok fazla nüfusa sahip olmamasına rağmen , çok değişik etnik unsuru barındıran bir ülkedir.
nüfusça en kalabalık etnik grup mendeler ve temneler'dir. üçüncü sırada ise, ülkenin en eski kabilelerinden ve % 8'lik bir orana sahip olan limbalar gelir.
devamını gör...
12. (Tematik)
--- alıntı ---

bize yiyecek getirmeyin, para getirmeyin hatta susuzluktan kırılan halkıma su bile getirmeyin! sadece okul yapın, müslüman öğretmenler gelsin çocuklarımızı eğitsin. şu anki kuşak tam bir hristiyan olarak yetişiyor. birkaç sene önce nüfusun yüzde yetmişi müslümandı ama şimdi bu oranın aynı olduğunu söyleyemeyiz. büyüklerin hepsi müslüman ama yeni yetişen kuşak çok farklı!
....

köyümüze yeni evler değil camiler, okullar, hastaneler istiyoruz. içtiğimiz su çamur ama biz ona bile alıştık. müslüman olarak doğduk ve öyle ölmek istiyoruz. bu yüzden bize yardım edin, duyarsız kalmayın. eminim herkesin yapabileceği bir şey vardır.

--- alıntı ---

ülkemin insanları okumak için hristiyan oluyor: http://www.cogitosozluk.net...
devamını gör...
15. (Tematik)
nicholas cage'in lord of war filminin hikayesinin bir kismi bu ulke'de geciyor.
filmin gercekten uyarlama oldugu dusunulurse cok da iyi bir un katmamistir ulkeye. aids, yonetimsel kaos ve silah tuccarlari...
devamını gör...
18. (Tematik)
sierra leone. batı afrika’da islâm konferansı teşkilâtı’na üye ülke.

ı. fizikî ve beşerî coğrafya

ıı. tarih

ııı. ülkede islâmiyet

batıdan atlas okyanusu’nun, kuzeyden ve doğudan gine’nin, güneydoğudan liberya’nın çevrelediği ülkenin resmî adı republic of sierra leone, resmî dili ingilizce, yüzölçümü 71.740 km², nüfusu 6.300.000 (2008 tah.), başşehri freetown (820.000), diğer önemli şehirleri bo (198.000), kenema (158.000), makoni (82.000) ve koidu town’dır (80.000). ülkenin önceleri serra lyoa şeklinde olan ve portekizce’de “aslan dağı” anlamına gelen adı burayı keşfeden denizci pedro de sintra tarafından verilmiştir.

ı. fizikî ve beşerî coğrafya

okyanus kıyıları düz ve kısmen bataklık halindedir. bu monoton görünüşün tek istisnası üzerinde başşehrin de bulunduğu engebeli yarımadadır. bu kesimden doğuya ve kuzeydoğuya doğru yükselti gittikçe artarak loma dağlarındaki gine sınırına yakın bintiman’da en yüksek noktasına erişir (1948 m.). yağışlı tropikal iklimin hüküm sürdüğü ülkede sıcaklık bütün yıl yüksektir. genelde nisan ve kasım ayları arasında görülen yağışlar kıyı kesiminde çok (freetown’da yıllık ortalama 3360 mm.), iç kesimlere gidildikçe daha azdır (2500 milimetrenin altında). doğal bitki örtüsü olarak atlas okyanusu kıyılarında sık ve gür ekvatoral ormanlar, iç kesimlerde savanlar görülür. ülkede önemli bir akarsu yoktur. sadece atlas okyanusu’na ulaşan kısa bazı nehirlerle doğudaki dağlık kesimden doğan nijer’in kollarının başlangıç kısımları bulunur.

kilometrekareye seksen beş kişinin düştüğü sierra leone’de nüfus (% 60’ı müslüman) daha çok kıyı kesiminde toplanmıştır; çoğunluk tamamı müslüman olan mande ve bir kısmı müslüman olan temne zencilerindedir. ekonomi tarım ve madenciliğe dayanır; bunların yanı sıra balıkçılık da gelişmiştir. tarımsal ürünlerden pirinç, darı, yer fıstığı iç tüketim; kahve, kakao ve palmiye çekirdeği dış satım için üretilir. 1950 yılına kadar tarım ülkesi durumunu koruyan sierra leone, o tarihte elmas yataklarının bulunması üzerine ekonomisi daha çok yer altı zenginliklerine dayanan bir ülke konumuna geldi. halen elmastan başka altın, demir ve boksit çıkarılmakta, ihracatın % 80’ini madenler teşkil etmektedir. dış ticaret yapılan ülkelerin başında ingiltere yer almaktadır. ulaşımda ıı. dünya savaşı’ndan sonra karayollarına önem verilmiş olup demiryolu sadece iki hat halindedir. deniz ulaşımında ise başşehir freetown, afrika’nın başlıca limanlarından biridir.

ıı. tarih

sierra leone’nin ingiliz kolonisine dönüşmesinden önceki durumuyla ilgili bilgiler çok sınırlıdır. bilinen ilk kabile hareketi vııı. yüzyılda kuzeyden inen limba göçüdür. daha sonra futa calon’dan bugün sierra leone’nin ikinci büyük etnik grubunu meydana getiren temneler, xvı. yüzyıldan itibaren de mali’den sürülen ve günümüzdeki en büyük etnik grup olan mandeler’le onları izleyen susular gelmiştir. xv. yüzyılın ortalarında bölgeye ulaşan portekizliler yüzyılın sonlarında freetown’un kurulduğu yere bir kale inşa ettiler; bölge kısa sürede altın, demir, fildişi ve özellikle köle ticaretinin önemli bir merkezi halini aldı. xvıı. yüzyıldan itibaren çevrede hâkimiyetlerini hissettiren ve köle ticaretini daha etkili biçimde sürdüren ingilizler 1792’de modern freetown’ı kurdular. 1807’de köleliği resmen kaldıran ingiltere hükümeti ertesi yıl sierra leone koloni yönetimini oluşturdu ve özgürlüğünü kazanan köleleri oraya gönderdi. ingiliz misyonerleri, sierra leone’de hıristiyanlığı yaymak için özellikle freetown’da kilise ve okullar açtılar; ancak bölgeye islâmiyet daha önce girdiğinden fazla bir başarı kazanamadılar.

bu dönemde sierra leone’nin iç kesimlerinde çeşitli kabileler bulunmakta ve yaptıkları savaşlar aralarındaki ticaretin durmasına veya alternatif ticaret yollarının aranmasına sebep olmaktaydı. koloni idaresi bu yerel yönetimlerle iyi ilişkiler kurmaya gayret ediyor ve ticarî anlaşmalar imzalıyordu. özellikle ingiltere ve jamaika’dan getirilen ve büyük kısmı freetown’da yaşayan âzat edilmiş kölelerin torunu kriolar, kendilerine tanınan imkânlardan yararlanarak xıx. yüzyıl boyunca eğitim ve ticaret hayatına yön verdiler. ingilizler 1863’te yeni bir anayasayı uygulamaya koydular ve ondan sonra afrika kökenlileri önemli görevlere getirmediler. 1884’te mandinka lideri samori ture’nin bazı kabilelerle anlaşıp ülkeye saldırarak topraklarının büyük bir kısmını zaptetmesi ve 1900 yılında ingilizler tarafından öldürülmesine kadar çeşitli sorunlar çıkarması hükümeti, mahallî liderleri yabancı güçlerle ittifak yapmamaları hususunda zorlayan anlaşmalar yapmaya yöneltti. 1895’te ingilizler ile fransızlar’ın imzaladıkları bir antlaşmayla sierra leone’nin doğu sınırları belirlendi; ertesi yıl da iç kısımlarda ingiliz protektorası kuruldu. bundan sonra freetown ve çevresi koloni, ülkenin iç kısımları protektora diye isimlendirildi. ingilizler’in halktan zorla ev vergisi toplaması çok kanlı bir ayaklanmaya yol açtı (bai bureh isyanı / hut tax war [1898]) ve pek çok avrupalı öldürülüp mülkleri yağmalandı; ayaklanma bastırılınca da isyancıların çoğu asıldı (1899).

bu isyanın ardından kabileler birer küçük devlete dönüştürüldü; 1924’e gelindiğinde sierra leone pek çok kabile devletinden oluşan bir ingiliz kolonisi durumundaydı. aynı yıl yürürlüğe giren yeni anayasa ile birlikte afrika kökenliler lehine bazı iyileştirmeler yapıldı. ıı. dünya savaşı’ndan sonra amerika birleşik devletleri ve sovyetler birliği’nin baskıları sonucunda halka kendi kaderini tayin etmesi yönünde bazı haklar ve afrikalılar’a yönetimde daha fazla söz sahibi olma imkânı verilip siyasî partilerin kurulması serbest bırakıldı. 1951 yılında gerçekleştirilen ilk seçimleri milton margai başkanlığındaki sierra leone halk partisi (slpp) kazandı. 27 nisan 1961’de ingiliz uluslar topluluğu içerisinde bağımsız bir devlet haline gelen sierra leone’de demokrasi denemeleri ve seçimler çok sancılı geçti ve 1967’de ilk askerî darbe yapıldı. bir yıl geçmeden bütün halkın kongresi (apc) lideri siaka stevens tarafından sivil hükümet kuruldu ve nisan 1971’de cumhuriyet kabul edilerek stevens devlet başkanlığına getirildi. 1985’te devlet başkanlığına seçilen general joseph saidu momoh idaresine karşı çıkan isyanların 1991’de iç savaşa dönüşmesi üzerine nisan 1992’de valentine stresser liderliğinde bir grup asker tarafından yönetime el konuldu. 1998 yılında yine bir askerî darbe ile yönetimi ele geçiren general johnny paul koroma aynı yıl yapılan seçimlerde nijerya tarafından desteklenen ahmad tejan kabbah karşısında başarılı olamadı ve bu sırada cereyan eden kanlı olaylarda pek çok kişi öldürüldü. 2002 yılına kadar iç savaşın devam ettiği ülkede 17 eylül 2007’den itibaren devlet başkanlığı görevini ernest bai koroma sürdürmektedir.

ııı. ülkede islâmiyet

ilk müslüman seyyah ve tüccarların xı. yüzyılda sierra leone kıyılarına kadar geldikleri bilinmektedir. ancak islâm’ın yerleşmesi, çok sonra batı afrika’daki müslüman devlet ve yönetimlerin genişlemesi ve bölgeyle ilişkilerinin artması sonucu gerçekleşti. islâm’ın bu topraklarda yayılması xvııı. yüzyılın ortalarında ortaya çıkan sumbuyuah, kisi-kisi, benna, musaia ve port loko gibi islâm ağırlıklı devletlerden gelen, yerlilerle aralarında ticaret ve akrabalık ilişkileri bulunan mandingo, serakulu, susu, bunduka ve filâlî kökenli göçmenler vasıtasıyla başladı. buna mandingo ve filâlîler’in cihad hareketleri de eklenince bölgenin islâmlaşma süreci daha da hızlandı. bu göçmenlerin yanında bulunan din âlimi ve davetçi gruplar yerli halkı islâm’a davetle işe başladılar. xvııı. yüzyılın sonundan itibaren müslümanların yerli halk tarafından itibar gören kaynaklara sahip olmaları islâm’ın onları daha fazla etkilemesini sağladı. bunun yanında ticaret kervanlarının ihtiyaç duyduğu iş elemanlarının yerli halktan karşılanması ve zamanla yöresel tüccarların ticarî ilişkilerle zenginleşmesi onları göçmen müslümanlarla bölge yöneticileri arasında aracı konumuna kadar yükseltti. zamanla arapça da politik ve dinî amaçlar açısından değer kazandı. 1870’lerde ingiliz koloni hükümeti arapça’yı yerli yöneticilerle haberleşme dili olarak kabul etti.

1801 yılında freetown’un doğusunda dalamodiya denilen yerde önemli bir müslüman susu yerleşmesi kurulmuştu. 1810’da bir başka müslüman etnik grup olan mandingo, freetown’un batısındaki bambara’ya yerleşti; böylece 1826 yılı dolaylarında şehrin çevresindeki yabancı adı verilen müslümanların sayısı 2000’i aştı. müslüman merkezlerinin kurulması üç farklı eğitim kurumunu beraberinde getirdi. bunların birincisi “karenthe” denilen ilkokul düzeyindeki okullar, ikincisi cami ve mescidlerde açılan kur’an kursları, üçüncüsü daha çok hoca yetiştiren medrese ayarındaki dinî okullardı. 1841 yılında melikuri şehrinde dört cami ve yedi ilkokul bulunuyordu. ingiliz sömürge yönetimiyle ilişkilerde müslümanlar önceleri getirilen çeşitli yasaklar sebebiyle zor dönemler yaşadılar. ancak 1890’dan sonra koloni yönetimi bazı olumlu girişimlerde bulundu ve islâm eğitim kurumlarını destekleme kararı aldı. bu dönemde medrese sistemi şartları iyileştirilirken ilkokul ve kur’an kursları faaliyetleri etkili bir şekilde sürdürüldü.

sierra leone topraklarındaki müslümanların sayısı, 1923’te nijerya’da faaliyete geçen ensârü’d-dîn teşkilâtının çalışmalarıyla daha da arttı. 1932’de kurulan sierra leone muslim congress’in amacı, çeşitli müslüman topluluklarını bir çatı altında toplayarak islâmî müesseseleri korumak ve yeni okullar açmaktı. ıı. dünya savaşı’ndan sonra sierra leone’de islâm’ın yayılması hızlandı. halen ülke genelinde yüksek islâm konseyi’nin çok sayıda şubesi bulunmakta ve camilerle ilgili hizmetleri, tebliğ ve davet çalışmalarını, dinî ve kültürel hizmetleri organize etmektedir. bu konseyin yanı sıra ülkede müslüman öğrenciler birliği, imamlar yüksek konseyi, müslüman gençler birliği, islâmî kültür cemiyeti, sierra leone müslüman gençler millî birliği, islâm hayır teşkilâtı gibi cemiyetler ve örgütler vardır. geçmişte ülkede islâm'ın yayılmasında önemli rol oynamış olan ticâniyye ve kādiriyye gibi tarikatlar bugün de varlığını sürdürmektedir. müslümanların çoğu sünnî’dir; ahmediyye mezhebi de örgütlenmiş durumdadır.

sierra leone’de müslümanlar ülke nüfusunun yarısından çoğunu oluşturmakla birlikte hükümet kabinesindeki bakanların ekserisi azınlık durumundaki hıristiyanların elindedir ve bu durum, ingiliz yönetiminin bağımsızlık sonrasında da ülkeyi kontrol altında tutmayı amaçlayan politika ve uygulamalarından kaynaklanmaktadır. sierra leone, islâm konferansı teşkilâtı (1972) ve islâm kalkınma bankası gibi uluslararası kuruluşlara üyedir.

bibliyografya:

mahmud brelvi, ıslam in africa, lahore 1964, s. 398-402; b. davidson, a history of west africa, new york 1966, s. 60-63, 117-118, 256-257, 302-305; j. d. fage, a history of west africa, cambridge 1969, s. 37-39, 51-52, 73, 111-120, 128-134, 179-186, 195, 210-211; e. sik, the history of black africa (trc. s. simon), budapest 1974, ııı, 221-228; türkkaya ataöv, afrika ulusal kurtuluş mücadeleleri, ankara 1977, s. 285-294; p. b. clarke, west africa and ıslam, london 1982, s. 107-108, 179-180; j. s. trimingham, a history of ıslam in west africa, oxford 1985, s. 220-231; africa from the sixteenth to the eighteenth century (ed. b. a. ogot), paris-oxford-berkeley 1992, s. 368-398; m. hiskett, the course of ıslam in africa, edinburgh 1994, s. 122-134; fred m. hayward, “sierra leone: state consolidation, fragmentation and decay”, contemporary west african states (ed. d. b. cruise o’brein v.dğr.), cambridge 1995, s. 165-180; mes‘ûd el-havend, el-mevsû`atü’t-târîħiyyetü’l-coġrâfiyye, beyrut 1998, xı, 119-128; aydoğan köksal, afrika genel ve ülkeler coğrafyası, ankara 1999, s. 210-214; the cambridge history of africa (ed. r. oliver - g. n. sanderson), cambridge 2001, vı, 222-227; d. keen, conflict and collusion in sierra leone, oxford 2005; d. s. skinner, “mande settlement and the development of ıslamic ınstitutions in sierra leone”, the ınternational journal of african historical studies, xı/1, new york 1978, s. 32-62; mohammad alpha bah, “the status of muslim in sierra leone and liberia”, jımma, xıı/2 (1991), s. 464-481; r. shaw, “the politician and the diviner: divination and the consumption of power in sierra leone”, journal of religion in africa, xxvı, leiden 1996, s. 30-55; the encyclopaedia africana, dictionary of african biography (ed. l. h. ofosu-appiah), algonac 1979, ıı, 17-178; encyclopedia of african peoples, new york 2000, s. 148-150, 201, 340; m. shakirdube, “mende”, encyclopaedia of the world muslims (ed. n. kr. singh - a. m. khan), delhi 2001, ııı, 977-979; v. r. dorjhan, “temne”, a.e., ıv, 1419-1423; c. fyfe, “sierra leone”, eı² (ing.), ıx, 550-551; https://www.cia.gov/library... the-world-factbook/geos/sl.html#people; http:// www.nationsencyclopedia.com/africa/sierra-leone-hıstory.html.

cengiz tomar *
devamını gör...
19. (Tematik)
başkanlık sistemi ile yönetilmektedir. birleşmiş milletler gelişmişlik endeksinde 181. sıra ile top ten değil ama son 10'a girmeyi başarmıştır. ama biliyorsunuz ki birleşmiş milletler çok rerörö. gelişmişlikleri de onların olsun.
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar