zazaca

bilimsel olarak zazalar ve kurtler gecmiste birlikte yasamıs farklı iki ırktır.
fakat kulturel olarak ve cografi olarak tarihsel gecmisleri ortak oldukları icin zazaların bir kısmı kendini kurt gormektedir ozellikle diyarbakır ve cevresinde bunu kolaylıkla gorebiliriz.

--- alıntı ---
Zazaca'yı konuşan Kürtler bölgelere göre dillerini ayrı adlarla adlandırırlar. Kendilerini Kirmanc, konuştukları lehçeyi ise "Kirmancki" diye adlandıran Dersim Kirmancları Zaza terimini Sünni Kirmanclar (Zazalar) için kullanır, kendilerine böyle denmesinden hoşlanmaz, tepki gösterirler. Bingöl Kırmancları, kendilerine "Kırd", lehçelerine ise "Kırdki" derler. "Kırd" teriminin ne zamandan beri kullanıldığı hakkında kesin bir şey söylemek mümkün değil.
--- alıntı ---


devamını gör...
1)
lehçe ya da diyalekt dediğimiz şeyin bir eski bir de yeni anlamı var. Eskisi şu: Yazılı edebiyatı olan bir dilin yazılı standarttan ayrılan sözlü şekillerine lehçe denir. Mesela standart yazı Türkçesinden sapan Erzurum ağzı lehçedir. Dilbilimcilerin tercih ettiği yeni tanım da şöyle: Özel bir eğitim gerekmeksizin karşılıklı olarak anlaşmaya izin veren dil varyantlarına lehçe denir. Mesela bizim İstanbul Ermenicesi ile Erivan Ermenicesi iki ayrı lehçedir, ilk işittiğinde şok yaşarsın ama biraz zorlasan iyi kötü anlaşılır.

Her iki anlamda zazaca kürtçenin lehçesi filan değil, ayrı bir dil. İtalyanca ile Fransızca nasıl ayrı dillerse öyle ayrı bir dil. Akraba bir dil gerçi, ikisi de İrani kökten türemiş. Ama tahminen ikibin yıl önce yolları ayrılmış. Kelime hazineleri önemli oranda ayrışmış. (Misal: gelmek Kürtçe hatin, Zazaca ameyene; gitmek Kürtçe çûn Zazaca şiyayene.) Fonetik evrimleri farklı. Misal, ''göz'' anlamına gelen kelime birinde çaw birinde çım olmuş, ikibin yılın sonunda. Birinin gurg dediği kurda diğeri verg diyor.

Gramer büsbütün farklı. En önemlisi Zazacada (tıpkı Fransızca ve Almancadaki gibi) eril/dişil ayrımı var, bu özelliğiyle Kürtçe dahil bütün öbür İrani dillerden ayrılıyor. Tam ve düzgün cümlelerle konuşan bir Kürt ile Zazanın anlaşması mümkün değil. dolayısıyla ''aynı dili konuşuyorlar'' demek anlamsız.

Tarihte kader birliği etmiş olabilirler, Zazaların bir kısmı kendini ''Kürt'' sayıyor olabilir, kendi bilecekleri iştir, bilemem. Ama kalkıp da Zazaca Kürtçenin lehçesidir diyecek olsan hakikate savaş açan Öztürkçülerden farkın kalmaz, bunu görmek lazım. Ortak kökten gelmişler, peki; ama ona bakarsan İngilizce de ortak kökten gelir, o da mı Kürtçenin lehçesi sayılacak?

devam edecek.

(sevan nişanyan)
devamını gör...
2)
dün demiştim, zazaca ile kürtçenin ''fonetik evrimi'' farklı olmuş. yani nasıl türkçe kelimeler farklı yerel ağızlarda yamulur, çarpılır, farklı hallere girer, bir yerde kolay öbür yerde goley derler, bu da öyle. birkaç örnek vereyim de ne dediğim anlaşılsın.

sayılardan girelim mesela. ''beş'' kürtçede penc, zazacada ponz ya da pondz. basit değil mi? ama ''üç'' kurmanci sãª, zazaki hirãª, kolaysa anla dilbilimci değilsen. dilbilimciysen bu da basit gerçi, ikisi aynı sözcük, ingilizce three de aynı. özgün /thr/ ses grubu zazacada /hr/ şeklini almış, araya dolgu i'si girmiş, kürtçede ise aynen farsçadaki gibi önce /sr/ basamağından geçip sonra r'yi kaybetmiş.

okumak k.* xwendin, Z.* wendene. İstemek K. xwestin, Z. waştene. Yemek K. xwarin, Z. werdene. Kızkardeş K. xweşk Z. wae. Demek ki neymiş? Hintavrupa dillerinde orijinal olan /kw/ sesi Kürtçede /xw/ Zazacada /w/ halini almış. Latincede aynı ses /qu/ olur. O yüzden mesela istemenin Latincesi geçmiş zamanda quaestus olur, ki İngilizceden bildiğiniz quest'tir. Xwestin demek.

İsim K. naw, Z. name: hayret değil mi? Yıl K. sal, Z. sarre. Alakası yok gibi görünüyor ama bakın, yürek K. dil, Z. zerre. Çünkü eski İranca /rd/ ikilisi modern Farsça ve Kürtçede TÜM örneklerde /l/ olmuş, buna karşılık Zazacada umumiyetle /rr/ şekline evrilmiş. Kalbin eski iran dillerindeki karşılığı nitekim zard veya thard. Aynı kelime İngilizcede heart, Almancada herz, Yunancada kardiyolojiden tanıdığınız kardia, Latincede belki cordial'den tanıdığınız cord, Ermenicede sird, Rusçada serdtse, eski Hintçede hrdaya şeklinde karşımıza çıkıyor. Bunların hepsi kurallı değişimler. Yani her birinin tam ve ayrıntılı olarak tanımlanmış formülleri var. Tak makinaya, aynen üretsin.

kıssadan hisse: Her dil başlı başına bir mucizedir. Öğren öğren sonu gelmez. zazaca bile.

(sevan nişanyan)
devamını gör...
kürt milliyetçilerinin kemalizmle akrabalık bağı kurduğu konu budur ,eskiden kürtçe diye bir dil yok kütrçe türkçe nin dağ dilidir diyen ulusalcılarımıza savaş açan kürtler şimdilerde de zaza diye bil dil yok kürtçe nin lehçesidir demektedirler.sadece komik hatta komik ötesi.
devamını gör...
arkadaslar bana göre kürtlerin kullandigi tüm dillerin toplamina kürtce denir. yani arkadaslarimiz sikca kullandigi kürtce "kirmanci" dir. zazaca" da kürtce bir dildir sive filan degil. ama halk arasinda kürtce denilince genelde akla gelen "kirmanc"i oluyor ki bana göre yanlistir. karistirmamak lazim elmayla armudu.
devamını gör...
bir çok kelimesi kürtçeden farklı olan bir dildir.. ama zazalar kurmançı* kürtçesini anlayabiliyorlar.. ne dediğimi merak edenler aztv yi açıp reklamları izlesinler..
devamını gör...
türkiye de tunceli ve bingölde en fazla konuşulan dildir. bu ilin dışında erzincan, elazığ, diyarbakır,sivas, muş, urfa, adıyaman, malatya,batman, bitlis, kayseri, aksaray gibi illerin bazı bölgelerinde konuşulur.
devamını gör...
bingöllü arkadaşlarımın su gibi konuştukları dil. kürtçe de çok duydumda zazaca'nın gerçekten ayrı bir havası var. çok akıcı bir dil. gırtlaktan konuşulmuyor pek. zazaca konuşan birisi dinlediğinizde doğu dillerindeki incelikten bahsetmek yanlış olmaz, sanırım.

zazaca bilen birisi rahatlıkla farsçayı öğrenebilir.

türkiye'de çok konuşulduğu yer; bingöl, elazığ, erzincan, sivas, diyarbakır, tunceli, erzurum (hınıs).
devamını gör...
17.
kurtceye oranla semantik ve leksikografi acisindan daha nezihtir. kurtce de misstir lakin zazaca konusan cok arkadasim var ve evet zazaca konusan bi' kisiyi dinlediginizde italyanca dinliyormussunuz gibi hissedersiniz. bence zazaca daha mistik ve guzel. kurtcedeki default kelimeler zazacada farklilik gosterebiliyor. turkiyede genelde, bingol, erzincan, sivas, diyarbakir tarafinda konusulur. zazaca bilen arkadasimin abisi fars dili ve edebiyatini dereceyle bitirip irana gitti misal. oyle de artisi var.
devamını gör...

Bu başlığa bir şeyler girmek için üye olabilirsiniz.

Benzer Başlıklar